Kết luận thanh tra dự án sân bay Long Thành: Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng loạt tồn tại, thiếu sót

TTCP đồng thời xác định trách nhiệm của các chủ đầu tư (CĐT), đơn vị tư vấn, nhà thầu và nhiều tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời kiến nghị các Bộ, ngành tăng cường chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư xây dựng tại các dự án trọng điểm quốc gia.

Nhiều trường hợp chuyển nhượng thầu trái quy định

Theo Thông báo 2608/TB-TTCP ngày 28/7/2026, cuộc thanh tra tập trung vào dự án thành phần (DATP) 2 do TCty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm CĐT và DATP 3 do TCty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm CĐT. Nội dung thanh tra gồm việc phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu, quản lý chất lượng, thực hiện hợp đồng, nghiệm thu, thanh toán, kê khai thuế của các nhà thầu.

KLTT cho thấy, trong quá trình triển khai dự án đã xuất hiện nhiều thiếu sót ở cả hai DATP. Một số hồ sơ mời thầu còn sai sót, tiêu chí đánh giá chưa phù hợp, việc thương thảo hợp đồng chưa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật; có trường hợp nâng tỷ lệ tạm ứng so với hồ sơ mời thầu và thay đổi vật liệu, thiết bị khi chưa hoàn thiện đầy đủ các căn cứ theo hợp đồng. Thanh tra cũng chỉ ra nhiều tồn tại trong quản lý hồ sơ chất lượng, quản lý bảo hiểm công trình, quản lý vật liệu, thiết bị thi công, việc kê khai thuế giá trị gia tăng của các nhà thầu.

Với CĐT, TTCP xác định còn tồn tại những hạn chế trong công tác tổ chức quản lý dự án, bố trí nhân sự, thực hiện trình tự, thủ tục phê duyệt dự án và quản lý hợp đồng. Một số Ban quản lý dự án (BQLDA) chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về năng lực theo quy định tại từng thời điểm triển khai, trong khi công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện hợp đồng của các nhà thầu vẫn còn những bất cập.

Một nội dung đáng chú ý là phát hiện nhiều trường hợp chuyển nhượng thầu trái quy định. Tại DATP 2, có các trường hợp nhà thầu chuyển giao công việc cho đơn vị khác với giá trị hàng chục tỷ đồng khi chưa được CĐT chấp thuận theo quy định của Luật Đấu thầu. Với gói thầu 5.6 và 5.10 thuộc DATP 3, nhiều thành viên liên danh và nhà thầu phụ bị xác định có hành vi chuyển nhượng thầu hoặc giao lại công việc không đúng quy định, với tổng giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Mang tiền tạm ứng của gói thầu đi gửi tiết kiệm

TTCP phát hiện 8 nhà thầu trong liên danh Vietur đã sử dụng tiền tạm ứng của gói thầu 5.10 để gửi tiết kiệm có kỳ hạn tại ngân hàng với tổng số tiền khoảng 936 tỷ đồng, phát sinh hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi. Việc sử dụng tiền tạm ứng như trên không đúng mục đích theo thỏa thuận của hợp đồng và quy định pháp luật; nguy cơ phát sinh rủi ro tài chính liên quan đến việc thanh toán hợp đồng bằng USD nếu không được xử lý, điều chỉnh theo đúng quy định.

TTCP xác định có nhiều tồn tại trong công tác nghiệm thu, thanh toán, quản lý tiến độ và chất lượng thi công. Một số thiết bị thi công hết thời hạn kiểm định, vật liệu sử dụng chưa phù hợp hồ sơ thiết kế, hồ sơ nghiệm thu còn thiếu; việc mua bảo hiểm công trình và bảo hiểm cho người lao động chưa được thực hiện đầy đủ ở một số gói thầu. Một số nhà thầu chậm kê khai thuế giá trị gia tăng vãng lai tại Đồng Nai theo quy định.

TTCP đánh giá những tồn tại nêu trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, dự án có quy mô đặc biệt lớn, yêu cầu kỹ thuật cao, số lượng gói thầu nhiều, chịu tác động của dịch COVID-19 và điều kiện thời tiết. Về chủ quan, một số chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu chưa tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng, đấu thầu và quản lý hợp đồng; năng lực quản lý của một số đơn vị còn hạn chế, dẫn đến phát sinh nhiều thiếu sót trong quá trình triển khai dự án.

Trên cơ sở đó, TTCP xác định trách nhiệm với Hội đồng quản trị ACV, Hội đồng thành viên VATM, lãnh đạo hai DN, các BQLDA, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, các nhà thầu cùng các tổ chức, cá nhân liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao. TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý nhà thầu phụ, tăng cường thanh, kiểm tra việc thực hiện các dự án đầu tư xây dựng, nhất là các dự án trọng điểm quốc gia, nhằm kịp thời phòng ngừa, phát hiện, xử lý các vi phạm theo quy định của pháp luật.