Thứ bảy 18/04/2026 11:11
Email: [email protected]
PGS.TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, nay là Giám đốc Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên cho biết, Lai Xá là làng nghề nhiếp ảnh danh tiếng nhưng đang đứng trước nguy cơ “mất mát ký ức”.
Cũng như bao làng quê khác, Lai Xá có nhiều người con đã nằm lại vĩnh viễn nơi chiến trường trong cả hai cuộc kháng chiến, lẫn trong chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc. Ảnh gia đình, ảnh liệt sĩ đã thất thoát quá nhiều. Có ba gia đình liệt sĩ không còn một tấm ảnh thờ thân nhân, họ chỉ thờ bằng Bằng Tổ quốc ghi công. Đó là thực tế rất xót xa cần được nhìn nhận nghiêm túc để sớm có biện pháp hỗ trợ bảo tồn di sản trong cộng đồng.
Về nguyên nhân Làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá đứng trước nguy cơ “mất mát ký ức”, ông Nguyễn Văn Huy cho rằng có nhiều nguyên nhân: do chiến tranh, thiên tai, cuộc sống cơ cực, nhà cửa ẩm thấp, di chuyển nhà cửa trước đây... trong đó có nguyên nhân do công tác bảo quản tư liệu, nhất là ảnh trong cộng đồng còn mang tính tự phát, thiếu hiểu biết chuyên môn.
Nhiều người chưa nhận ra rằng tấm ảnh gốc không chỉ là vật kỷ niệm, còn là chứng tích lịch sử vô giá, mang trong mình linh hồn của một thời đại.
 |
| Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá – nơi lưu giữ những giá trị vô giá của một làng nghề nổi tiếng trong nghề nhiếp ảnh. Nguồn Sở VHTT HN |
Còn nhớ, tháng 7/2019, Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá đã có hoạt động “Ký ức về liệt sĩ làng Lai” nhằm tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn những người đã hy sinh xương máu vì nền độc lập của Tổ quốc. Lần đầu tiên, một triển lãm về liệt sĩ không kể nhiều về chiến công của người đã mất mà kể về sự day dứt của người còn sống khi ký ức về người thân ngày một nhạt nhoà theo năm tháng.
Gần 20 liệt sĩ Lai Xá trong triển lãm này là những chàng trai tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người trong số họ còn chưa lập gia đình. Họ ra đi khi những đứa em còn nhỏ dại. Mất mát và đau đớn ập về chỉ sau vài tháng hay một năm họ ra chiến trường khiến gia đình họ không dám tin đó là sự thật. Người ta giấu giiếm hay huỷ đi các kỷ vật, các bức ảnh để trốn tránh sự đau thương, mất mát quá lớn.
Thời gian trôi đi, bố mẹ các liệt sĩ lần lượt qua đời, đàn em lớn lên nhớ về các anh trong một ký ức mờ nhạt. Những tấm ảnh ngày một hoen ố và đa phần cũng bị thất lạc. Nhiều liệt sĩ còn không thể tìm thấy hài cốt.
Một nhóm sinh viên của Khoa Di sản văn hoá, Đại học Văn hoá Hà Nội, trong suốt một tháng hè, đã đến từng gia đình liệt sĩ ở làng Lai Xá, nghe người thân kể những câu chuyện về liệt sĩ, về mong ước tìm hài cốt đưa họ về quê cha đất tổ... Mỗi gia đình có những hoàn cảnh riêng, người nhớ nhiều, người nhớ ít, gia đình còn có ảnh hoặc không có ảnh liệt sĩ, nhưng tất cả đều giữ tình cảm sâu nặng với những người đã ngã xuống.
Thông qua hoạt động “Ký ức về liệt sĩ làng Lai” ngày ấy, Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá mong muốn đưa đến một thông điệp lớn: Cộng đồng hãy tiếp tục cùng nhau ghi lại những ký ức đang dần phai nhạt theo thời gian, sưu tầm, lưu giữ thật tốt những tấm ảnh quý về các liệt sĩ nói riêng và về gia đình nói chung mà hầu hết đang bị hư hỏng để lịch sử không bao giờ bị mờ phai.
 |
| Đoàn công tác gồm các chuyên gia và cán bộ làm công tác bảo quản hiện vật bảo tàng, trung tâm lưu trữ tham quan Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá, xã Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Ảnh: TTXVN |
Trở về với thực tế hiện nay, câu chuyện ở Lai Xá đứng trước nguy cơ "mất mát ký ức" phản ánh vấn đề chung về bảo tồn di sản trong cộng đồng, nhấn mạnh vai trò của bảo tàng như cầu nối giữa chuyên môn và người dân. Công tác bảo tồn không chỉ là nhiệm vụ của bảo tàng mà là quá trình tương tác hai chiều, tạo nên hệ sinh thái “bảo tàng – cộng đồng” bền vững.
Dự án “Lưu giữ và bảo quản ký ức 50 năm sau chiến tranh Đông Dương” tại làng nhiếp ảnh Lai Xá do Bảo tàng Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá và Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên phối hợp thực hiện. Dự án được khởi động từ ngày 12/9/2025.
Trong đó, giai đoạn 1 tập trung nghiên cứu, kiểm kê di sản ký ức và di sản vật chất, đặc biệt là di sản ảnh của các liệt sĩ tại làng Lai Xá. Hiện nay, nhóm dự án đã đến từng nhà, gặp gỡ thân nhân 44 gia đình liệt sĩ, lắng nghe câu chuyện, kiểm kê và số hóa di sản ảnh của 39 gia đình, đồng thời tổ chức chia sẻ kinh nghiệm bảo quản ảnh ngay tại cộng đồng.
Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ và Bảo tàng Hà Nội chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong công tác bảo tồn tư liệu ảnh; lưu giữ, bảo quản các kỷ vật chất liệu giấy, ảnh đang được gìn giữ trong cộng đồng dân cư làng nhiếp ảnh Lai Xá cũng như tại kho cơ sở của Bảo tàng Hà Nội. Hội thảo gồm các buổi lý thuyết chuyên sâu về tư liệu ảnh, nguyên nhân gây hư hỏng, nguyên tắc bảo quản, cùng các buổi thực hành trực tiếp về lưu trữ và xử lý bộ sưu tập ảnh.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Ngày 16/4/2026, tại Trường Đại học Luật Hà Nội đã diễn ra Hội thảo quốc gia với chủ đề “Đổi mới chương trình đào tạo và phương pháp giảng dạy luật tại các cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam trong bối cảnh mới”. Sự kiện do Trường Đại học Luật Hà Nội phối hợp với Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức.
PLM - Theo trung tâm dự báo khí tượng thuỷ văn, từ ngày 16-17/4/2026, miền Bắc và miền Trung sẽ chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh, nguy cơ xảy ra mưa dông, lốc sét và có thể sẽ có mưa đá
UBND TP Hà Nội vừa ban hành quyết định số 1878 về việc phê duyệt phương án, vị trí tuyến đường quốc lộ 1, tỷ lệ 1/500 đoạn từ nút giao Vành đai 1 - hầm Kim Liên đến nút giao cầu Giẽ. Theo đó, tuyến đường dài 36,3km sẽ được mở rộng lên 90m gồm thành phần đường chính 10 làn xe, đường gom hai bên mỗi bên 3 làn xe.
PLM - Chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính là một "cú hích" chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển và tập trung nguồn lực. Tại tỉnh Nghệ An, xã Thần Lĩnh là một minh chứng sống động cho sự chuyển mình mang tính bước ngoặt này.
Với quyết tâm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên toàn địa bàn, Công an xã Vĩnh Thanh, Hà Nội đã triển khai quyết liệt nhiều biện pháp nghiệp vụ trong công tác quản lý nhân hộ khẩu, phối hợp chặt chẽ với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở để tổ chức tuần tra khép kín địa bàn nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm, quyết không để các đối tượng lạ mặt, không rõ lai lịch đến cư trú là ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của nhân dân.
Ngày 15/4/2026 trên mạng xã hội chia sẻ đoạn video ghi lại sự việc một người phụ nữ đang ngồi trước cửa nhà chăm hai con nhỏ thì bất ngờ bị một đối tượng thanh niên lao vào đá mạnh vào mặt. Hiện tại, Công an xã Đại Thanh đã tiếp nhận thông tin và đang tiến hành kiểm tra, xác minh sự việc.
PLM - Chiều 14/4, Trường Đại học Công đoàn đã có buổi làm việc với Đoàn đại biểu cấp cao Tổng Công đoàn Mông Cổ (CMTU), nhằm trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động công đoàn.
(PLM) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì công bố nhân sự nhiệm kỳ 2025-2030, nhấn mạnh trung thành mục tiêu Đảng, phòng ngừa sai phạm, chống lợi ích nhóm, khuyến khích đổi mới, phát triển đội ngũ cán bộ trẻ.
(PLM) - Ngày 13/4, Tiểu đoàn Huấn luyện chiến sĩ mới, Sư đoàn 372 (Quân chủng Phòng không - Không quân) tổ chức kiểm tra bắn đạn thật súng tiểu liên AK bài 1 ở tư thế nằm đối với chiến sĩ mới nhập ngũ năm 2026. Thượng tá Lê Trần Kiên, Phó trưởng phòng Quân huấn Sư đoàn 372, dự và chỉ đạo.
(PLM) Vừa qua, Hội nghị xúc tiến thương mại du lịch Lai Châu 2026 được tổ chức tại hội chợ du lịch quốc tế Việt Nam, VITM Hà Nội 2026, chủ đề “Lai Châu - Kỳ Vĩ Ngàn Mây, Đong Đầy Bản Sắc”, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư. Sự kiện nhằm quảng bá tiềm năng du lịch, giới thiệu các sản phẩm đặc trưng và thúc đẩy hợp tác phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao vị thế của Lai Châu trên bản đồ du lịch Việt Nam.
