Nghị quyết số 70-NQ/TW: Bảo đảm an ninh năng lượng trước các thách thức

Kiến tạo nền năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng

Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực năng lượng - trụ cột của nền kinh tế và là yếu tố bảo đảm cho phát triển bền vững. Dấu ấn rõ nét là Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết này đã tạo nền tảng quan trọng để ngành năng lượng tăng trưởng ổn định, cơ bản bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn vừa qua.

Tuy nhiên, sau 5 năm triển khai, thực tiễn trong nước và quốc tế đã thay đổi nhanh chóng, làm phát sinh nhiều thách thức mới. Bên cạnh đó, ngành năng lượng vẫn bộc lộ những hạn chế, bất cập. Một số hạn chế, yếu kém đã được chỉ ra trong Nghị quyết 55 vẫn chưa được khắc phục triệt để. Nhiều chỉ tiêu của Nghị quyết 55 khó đạt được. Những thực tế đó yêu cầu bức thiết phải có một nghị quyết mới, mang tính chiến lược, toàn diện và đủ mạnh nhằm bảo đảm vững chắc, chủ động an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.

Chính trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW ra đời, khẳng định rõ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: “Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước, là bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia”. Như vậy, an ninh năng lượng không chỉ là vấn đề kinh tế - kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa chiến lược, gắn liền với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Mục tiêu tổng quát của Nghị quyết 70-NQ/TW là xây dựng một nền năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng; cung cấp đủ cho sản xuất và đời sống; chuyển dịch theo hướng xanh, phát thải thấp; vận hành thông minh trên nền tảng số; và bảo đảm chi phí hợp lý, minh bạch.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện 4 nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị ngày 16/9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết 70-NQ/TW là xây dựng một hệ thống năng lượng an toàn, ổn định, có dự phòng tin cậy; cung cấp đủ cho sản xuất và đời sống; chuyển dịch theo hướng xanh, phát thải thấp; vận hành thông minh trên nền tảng số và bảo đảm chi phí hợp lý, minh bạch. Từ nay đến 2030, phấn đấu dự phòng công suất tối thiểu 15%, giảm tổn thất điện năng đáng kể; tăng tỷ trọng năng lượng sạch phù hợp quy hoạch; xây dựng các cơ chế thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, có lộ trình vững chắc.

Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh, phải xác định đột phá trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng gắn với phát triển bền vững và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong đó, chú trọng ba điểm: cải cách thể chế; tạo thuận lợi để thu hút nguồn lực xã hội, nhất là khu vực kinh tế tư nhân tham gia đầu tư vào năng lượng tái tạo, truyền tải, phân phối điện; bảo đảm nguyên tắc phát triển năng lượng phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, an sinh xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường phục vụ phát triển.

Đáng chú ý, Nghị quyết cũng nêu rõ, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới một nền năng lượng bền vững, thông minh, cạnh tranh, hiện đại ngang tầm thế giới; có thị trường năng lượng minh bạch, hiệu quả; hạ tầng kết nối khu vực và quốc tế; khoa học - công nghệ, nhân lực và quản trị ngang bằng các nước công nghiệp phát triển.

An ninh năng lượng trước thách thức cấp bách về môi trường, khí hậu

Biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường đang trở thành thách thức cấp bách toàn cầu, tác động mạnh mẽ đến mọi quốc gia, Việt Nam không phải ngoại lệ. Việt Nam còn là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Với đường bờ biển dài hơn 3000km, nước ta nằm trong khu vực châu Á gió mùa, hàng năm phải đối mặt với bão, lốc, các hiện tượng thiên tai khí tượng xảy ra hầu như quanh năm và tác động xấu đến nhiều vùng miền, lĩnh vực. Minh chứng rõ ràng nhất là hiện tượng “bão chồng bão” thời gian qua gây ra thiệt hại nghiêm trọng cả về người và tài sản.

Nghị quyết số 70-NQ/TW xác định bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gắn với bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. (Nguồn: VnEconomy)

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW đã đưa ra những quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp quan trọng, nhấn mạnh mối liên hệ hữu cơ giữa an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu - thể hiện tầm nhìn chiến lược và cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong tiến trình chuyển dịch năng lượng bền vững toàn cầu.

Nghị quyết nêu rõ quan điểm chỉ đạo: Phát triển năng lượng phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, gắn với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, thực hiện an sinh xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và linh hoạt trong thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, khuyến khích đầu tư và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm phát thải, bảo vệ môi trường, thúc đẩy tăng năng suất lao động và đổi mới mô hình tăng trưởng, coi đây vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm của toàn xã hội; khuyến khích đầu tư và sử dụng công nghệ, trang thiết bị tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường.

Mục tiêu tổng quát đến năm 2030 xác định cụ thể: “… Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia; cung cấp năng lượng đầy đủ, ổn định, chất lượng cao, giảm phát thải cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống người dân, bảo vệ môi trường sinh thái”. Tầm nhìn đến năm 2045 nêu rõ: “… ngành năng lượng phát triển đồng bộ, bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu…”.

Trước những rủi ro ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, Nghị quyết đề ra các nhóm giải pháp cụ thể. Đơn cử, thiết lập hệ thống quản trị và ứng phó với rủi ro; xây dựng và cập nhật thường xuyên kịch bản, thực hiện các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai ngay từ quá trình lựa chọn vị trí dự án, thiết kế, xây dựng công trình đến sản xuất, vận hành, bảo đảm an toàn ngành năng lượng. Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ xanh từ các quốc gia tiên tiến. Bên cạnh đó, Nghị quyết yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách trong triển khai các dự án hợp tác quốc tế liên quan đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, chuyển đổi năng lượng, phát triển năng lượng sạch và ứng phó biến đổi khí hậu, gắn với việc bảo vệ các lợi ích và an ninh quốc gia. Một điểm mới đáng chú ý là chủ trương nghiên cứu, hình thành quỹ về phát triển năng lượng bền vững để thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường; đẩy mạnh xã hội hóa.

Có thể khẳng định, Nghị quyết 70-NQ/TW là bước đi chiến lược, kịp thời và toàn diện, mở ra định hướng quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn phát triển mới. Văn kiện này không chỉ vạch ra con đường tiến tới một nền năng lượng tự chủ, bền vững, linh hoạt, mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của quốc gia trong công cuộc chống biến đổi khí hậu toàn cầu, đảo ngược suy thoái môi trường. Với sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân, Nghị quyết 70-NQ/TW sẽ được triển khai hiệu quả, góp phần đưa Việt Nam tiến vững vàng trên con đường phát triển nhanh, hiện đại và thân thiện với môi trường. Đây không chỉ là lựa chọn, mà còn là yêu cầu tất yếu nhằm gìn giữ môi sinh và bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành cho các thế hệ tương lai.