Nghệ nhân ưu tú (NNƯT) Sầm Thị Xanh ở bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) là giáo viên nghỉ hưu. Bà được biết đến là một người làm công tác vận động học sinh, người dân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái trên địa bàn huyện Quỳ Châu.
Sau khi về hưu theo chế độ, không như đa phần những người về hưu là dành hết thời gian cho con cháu và chăm lo ruộng vườn an nhàn tuổi “xế chiều”, bà đã tham gia mở lớp, truyền dạy văn hóa, chữ viết của đồng bào dân tộc Thái cho các cháu học sinh trong bản, trong làng, phối hợp với các trường học “đưa văn hóa dân tộc Thái vào các tiết học ngoại khóa”.
Theo chân các em học sinh và giáo viên trường tiểu học Châu Tiến tham gia một buổi sinh hoạt ngoại khóa vào dịp hè. Buổi sinh hoạt ngoại khóa này được mở rộng đề tài cũng như khuôn khổ về địa điểm tổ chức đó chính là tham quan và trải nghiệm một số hoạt động sinh hoạt cũng như nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái ở làng du lịch cộng đồng Hoa Tiến.
Tại đây, các em đã được NNƯT Sầm Thị Xanh - Thành viên CLB bảo tồn văn hóa Thái hướng dẫn tham quan các gian hàng trưng bày thổ cẩm, cách se tơ để tạo nên sợi dệt và tham gia vào các hoạt động ném còn, nhảy sạp, đánh cồng chiêng.
Em Sầm Thị Lệ Sương, học sinh lớp 4A1, Trường tiểu học Châu Tiến, huyện Quỳ Châu thích thú chia sẻ: “Em đến đây được bà Xanh dạy học hát nhuôn, nhảy sạp, đánh cồng chiêng và học vài nét về chữ Thái. Em rất vui và muốn học được nhiều hơn nữa để lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào Thái chúng em”.
Thời gian công tác ở trường học, cô giáo Sầm Thị Xanh ngày ấy là hạt nhân văn nghệ được nhiều người biết đến. Ngoài tham gia văn nghệ ở trường học, bà đã nhiều lần từng mang điệu nhuôn, điệu xuối dân tộc Thái đi giao lưu văn nghệ cấp huyện và cấp tỉnh.
Về nghỉ hưu theo chế độ năm 2010, bà dành nhiều thời gian hơn với niềm đam mê văn hóa văn nghệ. Năm 2011, bà tham gia học lớp học chữ Thái cổ. Một năm sau đó bà tự mình nghiên cứu kỹ hơn về chữ Thái cổ này và cùng với các thành viên trong CLB bàn bạc đưa ra quyết định mở lớp truyền dạy văn hóa dân tộc Thái cho các em học sinh, người dân tại địa phương. Đích thân cá nhân bà đã xin với chính quyền địa phương phối hợp với đoàn thanh niên xã mở lớp học chữ Thái vào các dịp hè cho các cháu học sinh.
Chia sẻ về những ngày đầu mở lớp truyền dạy văn hóa dân tộc Thái, bà Sầm Thị Xanh cho biết, giai đoạn này các ông, các bà gặp nhiều khó khăn, vất vả từ trong chính gia đình của mình bởi con cái cũng không muốn cho bố hay mẹ mình “vác tù và hàng tổng” khi đa phần các cụ sức khỏe có hạn.
Cùng với đó, nhiều gia đình cũng không cho con theo học bởi vì muốn con học tập trung vào học các môn văn hóa trong trường học. Nhiều người còn cho rằng học văn hóa Thái là học hát nhuôn, hát xuối không cần thiết bởi xã hội khi phát triển, sẽ ít người còn nghe và không cần phải hiểu sâu văn hóa dân tộc thiểu số.
Thế nhưng với tinh thần đoàn kết, nhiệt tình, các thành viên CLB văn hóa dân tộc Thái đã không quản ngại khó khăn, đến từng nhà để vận động phụ huynh và học sinh về hè tham gia học văn hóa Thái.
Cũng có một vài thời điểm nản lòng, thế nhưng bà Sầm Thị Xanh lại động viên các thành viên trong CLB dùng sự nhiệt huyết, trách nhiệm để giữ gìn một nét văn hóa truyền thống cần bảo tồn.
Gần 12 năm cố gắng vận động, kiên nhẫn, kết quả thấy rõ mà CLB mang lại đã thật sự thay đổi được suy nghĩ trước đây của người dân. Bây giờ, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ đã trở thành một phong trào lan rộng khắp làng trên, xóm dưới.
Mỗi dịp có lễ hội của làng, của bản, những nét văn hóa dân tộc như sắc phục dân tộc, hát nhuôn, xuối, chơi các trò chơi văn hóa dân gian, nhảy sạp, khắc luống là điểm nhấn, là niềm tự hào của mỗi người dân bản Hoa Tiến và của cả xã Châu Tiến.
Khi được hỏi về kinh nghiệm tổ chức truyền dạy văn hóa dân tộc, bà Sầm Thị Xanh cho biết, may mắn là từ một nhà giáo về hưu nên bản thân có được sự yêu văn hóa và cả kỹ năng tổ chức lớp học.
Đối với bà để những nội dung truyền dạy in sâu vào tâm trí của các cháu học sinh và người theo học phải tùy từng đối tượng, nhưng quan trọng nhất lớp học phải thật sự cởi mở vui vẻ thì người học mới dễ hiểu và dễ nhớ.
Vì vậy, khi đứng trước học viên dạy học chữ Thái, các ông, các bà trong CLB cũng đã tổ chức dạy cho các cháu học hát lăm, hát nhuôn, múa lăm vông, nhảy sạp, khắc luống, đánh cồng chiêng, tạo nên một không gian “học mà chơi, chơi mà học.”
Tính từ năm 2013 đến 2023, NNƯT Sầm Thị Xanh tham gia cùng CLB mở được 21 lớp học chữ Thái với 170 cháu học sinh đọc thông viết thạo, trong đó có nhiều lớp được Ban dân tộc Tỉnh tổ chức truyền dạy cho các xã khác.
Mỗi dịp được tổ chức lớp học ở các xã khác trên địa bàn huyện là dịp để bà được gặp gỡ, giao lưu với các nghệ nhân nơi khác, học thêm kinh nghiệm và phát hiện thêm các hạt nhân văn hóa dân tộc Thái cho ngành văn hóa.
Những đóng góp xây dựng các lớp dạy văn hóa Thái ở xã Châu Tiến tạo cho hoạt động sinh hoạt đoàn - đội của xã Châu Tiến được coi là điểm sáng về sự sáng tạo, có ý nghĩa vừa học văn hóa dân tộc mình vừa có sân chơi bổ ích cứ mỗi dịp hè.
Chị Lãnh Thị Giang, Phó Bí thư đoàn xã Châu Tiến, cho biết: “Mỗi dịp tổ chức mở lớp của NNƯT Sầm Thị Xanh các đoàn viên, thanh niên đều tham gia đông đủ nên đã hiểu được rất nhiều những lễ nghi, phong tục tập quán của người Thái cổ trước đây".
Trước đây có một thời gian dài, văn hóa dân tộc Thái nhiều nơi trên địa bàn huyện như bị lãng quên. Các hoạt động văn hóa chỉ thu hút được sự tham gia của những người đã lớn tuổi có đam mê.
Thế nhưng mấy năm trở lại đây, được sự quan tâm của các cấp, các ngành, đặc biệt là từ khi xây dựng làng du lịch cộng đồng Hoa Tiến vào cuối năm 2011, UBND huyện và chính quyền xã định hướng kết hợp giữa phát triển du lịch với giữ gìn phát huy văn hóa dân tộc Thái cổ. Đây là một động lực cho mỗi cá nhân như bà Sầm Thị Xanh có những cố gắng hơn trong việc truyền dạy văn hóa Thái.
Những phong tục tập quán tốt đẹp, nét văn hóa dân tộc bản địa được bà Sầm Thị Xanh biên đạo trở thành những tiết mục diễn xướng để phục vụ các hội diễn văn nghệ các cấp hay biểu diễn cho khách thăm quan tại các Homestay của làng du lịch cộng đồng Hoa Tiến.
Nhiều khách đến đây khi được khám phá, hiểu thêm về một nền văn hóa mang đậm bản sắc riêng có đều cảm thấy hứng thú. Điều đó đã tạo nên sức hấp dẫn, thu hút ngày càng nhiều đoàn khách tham quan và trải nghiệm, khám phá, thưởng thức từ cuộc sống, sinh hoạt văn hóa và ẩm thực của làng du lịch cộng đồng Hoa Tiến.
Trong 12 năm dành đam mê với việc lưu giữ, truyền dạy văn hóa dân tộc Thái, bà Sầm Thị Xanh được chính quyền địa phương xã Châu Tiến và ngành văn hóa huyện ghi nhận, đánh giá cao với các giấy khen các cấp. Đó là nguồn động viên để bà tiếp tục cống hiến đóng góp sức khỏe, tâm huyết với việc truyền dạy, lưu giữ văn hóa dân tộc trong thời gian tới.
Trong cuối câu chuyện trải lòng về đam mê phát triển văn hóa Thái, bà Sầm Thị Xanh nói: “Tình yêu và sự say mê không tự nhiên mà có, cũng không bỗng nhiên mất đi. Tôi tin văn hóa truyền thống như mạch nguồn âm thầm chảy trong đời sống cộng đồng, chỉ cần thực tâm kiên trì khơi dậy sẽ đạt kết quả”.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Dự án xây dựng hồ điều hòa Phú Đô thuộc phường Từ Liêm, Thành phố Hà Nội có diện tích mặt nước hơn 31 ha trên tổng diện tích 36,76 ha, kè hồ dài khoảng 2,7 km. Đây là một trong 10 dự án khẩn cấp được UBND TP Hà Nội phê duyệt nhằm giải quyết tình trạng ngập úng kéo dài tại khu vực phía Tây Thủ đô.
(PLM) - Từ tháng 3/2026, nhiều chính sách quan trọng về tiền lương, phụ cấp và mức hưởng trợ cấp bắt đầu có hiệu lực, tác động trực tiếp đến đội ngũ công chức, viên chức, người hưởng lương hưu và người lao động trên cả nước.
(PLM) - Chiều ngày 5/3, tại Hà Nội, Hệ thống Y tế MEDLATEC long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập (6/3/1996-6/3/2026) và Đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.
(PLM) - Nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức chương trình kỷ niệm với nhiều hoạt động ý nghĩa nhằm tôn vinh vẻ đẹp, trí tuệ và sự cống hiến của nữ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, người lao động trong toàn cơ quan.
(PLM) - Hòa chung không khí tưng bừng ngày hội tòng quân trên cả nước, sáng ngày 4/3, tại Quảng trường Pác Bó, Phường Thục Phán, Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 3 - Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã tổ chức lễ giao nhận quân năm 2026.
PLM - Vào dịp Tết Thượng Nguyên – Rằm tháng Giêng, tại Chùa Vạn Phúc đã long trọng tổ chức lễ phóng sinh, thu hút đông đảo tăng ni, Phật tử và người dân địa phương tham dự. Trong không khí trang nghiêm, thành kính, nghi thức được thực hiện theo đúng truyền thống Phật giáo, thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh được gìn giữ từ bao đời nay.
Chiều ngày 3/3, Bộ trưởng Bộ Tư pháp - Nguyễn Hải Ninh đã có buổi làm việc với Báo Pháp luật Việt Nam về chương trình công tác và kế hoạch truyền thông chính sách năm 2026. Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị Báo cần xây dựng tầm nhìn chiến lược cụ thể. Mục tiêu cao nhất là xây dựng Báo Pháp luật Việt Nam trở thành một thiết chế truyền thông pháp lý hiện đại, một diễn đàn chính luận thu hút đông đảo chuyên gia và nhân dân.
Ngày 5.2, Toà án Nhân dân khu vực 2 - Thái Nguyên đã mở phiên toà xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Nguyễn Văn Dương sinh năm 1978, và bị cáo Nguyễn Văn Huấn sinh năm 1982 cả hai cùng thường trú tại tổ dân phố Sơn Tía, phường Bá Xuyên, tỉnh Thái Nguyên và đồng thời là bị hại trong vụ án hình sự sơ thẩm thụ lý số 52/2025. Tại toà đại diện Viện kiểm sát đề nghị truy tố bị cáo Dương từ khoản 2 xuống khoản 1. Đồng thời, đại diện Viện kiểm sát cũng đề nghị Hội đồng xét xử tách hành vi của bị cáo Huấn để xét xử về tội sử dụng vũ khí quân dụng trái phép đó là dùng dao xâm hại sức khoẻ của người khác theo điều 304 bộ luật hình sự.
Trong nhiều năm, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với một nghịch lý: Nguồn lực sẵn có, khát vọng dâng trào, nhân lực dồi dào nhưng nhiều dự án vẫn "bất động" do sự chồng chéo, mập mờ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Tâm lý "sợ sai", đùn đẩy trách nhiệm đã và đang làm tê liệt dòng chảy nguồn lực quốc gia. Trước thực trạng đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW (phát triển kinh tế tư nhân) và Nghị quyết 66-NQ/TW (đổi mới xây dựng, thi hành pháp luật) đã mở ra một vận hội mới, cung cấp nền tảng chính trị vững chắc để "cởi trói" cho tư duy và hành động. Nhưng văn bản sẽ chỉ nằm trên giấy nếu thiếu đi sự dấn thân của đội ngũ cán bộ và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.
