Nhân dịp Tết Nguyên đán cổ truyền Nhâm Dần 2022, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã giới thiệu khái quát nội dung bài nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, như một góc nhìn, một kết quả nghiên cứu về một mùa lễ hội của dân tộc.
Bản thảo viết tay “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam” của Nhà sử học Trần Văn Giáp. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nhà sử học Trần Văn Giáp.
Tết Nguyên đán là gì?
Trong bài viết “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam”, viết nhân dịp Tết Nguyên đán năm 1963, nhà sử học Trần Văn Giáp đã lý giải về nguồn gốc Tết ở nước ta. Theo đó, “Tết” chúng ta thường hiểu gốc chữ Hán là chữ “Tiết”, ở đây có nghĩa là “thời tiết” tức là “Bát tiết” và “khí tiết”. “Bát tiết” theo chữ Hán là Tám ngày thay đổi khí hậu (khí tiết) trong bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông, ấy là: Lập Xuân, Lập Hạ, Lập thu, Lập Đông, Xuân phân, Thu phân, Hạ Chí và Đông Chí.
Trong tiếng Việt, Tết hay tiết là dịp hội hè, cũng lễ vui vẻ, bát tiết của Việt Nam không phải là Lập xuân, Xuân phân... mà là những ngày Tết có cúng lễ, gồm: Nguyên đán, Thượng nguyên, Hàn thực, Đoan ngọ, Trung nguyên, Trung thu, Thường tân, Đông chí. Trong tám ngày Tết ấy, Nguyên đán là ngày tết đầu năm, cho nên gọi là Tết Cả, cùng với các tết khác, ở các đình, chùa, đền, miếu đều có cúng lễ linh đình, ở các nhà thờ họ, các nhà riêng đều có làm cỗ bàn cúng lễ và hội họp vui vẻ.
Hai chữ “Nguyên đán” là một danh từ chữ Hán, theo sách cổ, sau thời nguyên thủy người ta đã biết định ra thế nào là một năm, thì lấy ngày thứ nhất của một năm gọi là Nguyên đán. “Nguyên” nghĩa là đầu; “đán” nghĩa là buổi sớm; “Nguyên đán” là buổi sớm đầu năm…
Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ?
Đó là một câu hỏi, một ý niệm thời gian về Tết nhưng không phải bất kỳ người dân Việt Nam nào cũng có thể trả lời và biết được. Có rất nhiều cách lý giải về thời điểm ra đời của Tết Nguyên đán ở Việt Nam. Với truyền thống lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước đã hun đúc một bề dày văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc Việt, Tết Nguyên đán của Việt Nam cũng dần hình thành.
Theo truyền thuyết và nguồn gốc lịch sử, những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày... từ nguồn lương thực chính từ gạo, và cũng chính là gắn với đặc trưng văn hóa của nền nông nghiệp trồng lúa nước.
Còn theo nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ, là một vấn đề “khá phức tạp”. Có nhiều cách chia thời gian thành từng tháng, từng năm. Từ khởi thủy, mỗi dân tộc có một lối riêng, cách chia tháng, chia năm khác nhau. Theo nghiên cứu của Nhà sử học Trần Văn Giáp, ngày “Tết Nguyên đán” ở Việt Nam đã có từ đầu thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên. Nguồn gốc chữ Tết cũng như nghĩa chữ “Tết Nguyên đán” cũng được phổ biến từ thời đó.
Những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày
Thực vậy, trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Tết Nguyên đán Việt Nam luôn là ngày Tết cổ truyền đậm chất dân tộc Việt, là một hoạt động văn hóa, tinh thần mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Tết là dịp để các thành viên trong gia đình đoàn viên, quây quần vui vẻ, cùng ôn lại một năm lao động, học tập, công tác, là thời khắc thiêng liêng để ước mong cho những điều tốt đẹp nhất trong năm mới, là dịp để trao nhau những lời chúc tốt đẹp của những người trong cộng đồng, cơ quan, làng xóm, họ tộc… cũng là dịp để con người cảm nhận những thay đổi đặc biệt của thiên nhiên trời đất, vạn vật...
Theo dõi chúng tôi trên:
Trước yêu cầu đổi mới sâu sắc, toàn diện về công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66. Năm 2025 cả hệ thống chính trị của tỉnh Quảng Ninh đã vào cuộc quyết liệt, được thể hiện bằng việc xây dựng chương trình hành động chi tiết, xác định trách nhiệm người đứng đầu và tập trung nguồn lực rà soát, xử lý các quy định chồng chéo, Quảng Ninh đã cơ bản hoàn thành mục tiêu tháo gỡ các "điểm nghẽn", tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy mạnh mẽ sự sáng tạo và giải phóng mọi tiềm năng phát triển.
PLM - Tôn giáo ở Việt Nam từ lâu đã gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người dân, trở thành một phần quan trọng trong bản sắc văn hóa dân tộc. Với tinh thần khoan dung, hòa hợp, các tôn giáo không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần định hướng đạo đức, nuôi dưỡng lối sống nhân ái, hướng thiện và gắn kết cộng đồng. Trong đó, Phật giáo giữ vai trò đặc biệt, thấm sâu vào nếp nghĩ, sinh hoạt và phong tục của người Việt qua nhiều thế hệ.
(PLM) - Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần. Với quyết tâm không để ai bị bỏ lại phía sau, xã Cán Tỷ đang đẩy mạnh các hoạt động an sinh xã hội. Nhằm chăm lo đời sống cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, giúp người dân đón Tết ấm áp, đủ đầy.
(PLM) - Những ngày cận Tết Nguyên đán, không khí tại Trung tâm Y tế khu vực Văn Yên, tỉnh Lào Cai trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết khi số lượng bệnh nhân đến khám và cấp cứu tăng mạnh. Tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và Chống độc, các y bác sĩ liên tục tiếp nhận những ca bệnh nặng do tai nạn giao thông, ngộ độc rượu, tai biến mạch máu não… Nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nguy kịch, đòi hỏi phải xử trí khẩn cấp để giành giật sự sống từng phút, từng giây.
Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 là thời điểm để thu hút khách du lịch đến tham quan, mua sắm và trải nghiệm các hoạt động văn hóa truyền thống. Vì vậy, tỉnh Quảng Ninh đã tăng cường các hoạt động vui chơi, giải trí sôi động, hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế đến tham quan và trải nghiệm.
(PLM) - Móng Cái - nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc, có trục đường giao thông quan trọng kết nối giao thương quan trọng giữa Việt Nam và nước bạn. Tại đây, mỗi cung đường đều mang hơi thở của nền kinh tế biên mậu. Nhưng cũng chính sự sôi động ấy đặt lên vai những người chiến sĩ Cảnh sát giao thông một trọng trách nặng nề: Giữ cho mạch giao thông luôn thông suốt và ngăn chặn những hiểm họa từ hàng lậu, hàng giả thẩm lậu vào nội địa.
(PLM) - Sau những ngày đối mặt với sự tàn phá của bão lũ, những vùng đất chịu đau thương tại Gia Lai đang thực sự 'thay da đổi thịt'. Niềm vui trong những ngày đầu năm dường như được nhân đôi khi nhiều gia đình không chỉ được đón năm mới trong sự an lành, mà còn được ở trong những ngôi nhà mới thắm đượm tình quân dân. Mỗi mái ấm được bàn giao không chỉ là nơi để che mưa, che nắng, mà còn là khởi đầu của những hy vọng mới.
Thương hiệu Ăn Cùng Bà Tuyết dù mới xuất hiện trên thị trường không lâu khoảng 4 năm, nhưng đã và đang từng bước khẳng định vị thế của mình bằng việc chú trọng chất lượng sản phẩm và các tiêu chuẩn vệ sinh trong quá trình sản xuất.
Với lợi thế là Di sản thiên nhiên thế giới, Vịnh Hạ Long luôn là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Để đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các cơ quan chức năng và đơn vị quản lý Vịnh Hạ Long đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, sẵn sàng đón và phục vụ du khách an toàn, chu đáo.
PLM - Chiều 9/2/2026 vừa qua, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động của Hội đồng Trường; công bố Quyết định bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng và Quyết định thành lập Hội đồng Khoa học và Đào tạo. Hội nghị khẳng định vai trò quan trọng của mô hình hội đồng trường trong đổi mới quản trị, thúc đẩy tự chủ đại học, đồng thời định hướng phát triển nhà trường trong giai đoạn mới
