Như thường lệ, Tuần lễ Nobel 2023 - sự kiện được thế giới đón đợi hằng năm - sẽ được khai màn với việc công bố chủ nhân Giải thưởng Y Sinh vào khoảng 11h30 sáng 2/10 tại Stockholm (Thụy Điển) - tức 16h30 cùng ngày, giờ Việt Nam.
Tiếp theo đó, chủ nhân Giải thưởng Nobel Vật lý sẽ lộ diện vào ngày 3/10, Hóa học ngày 4/10 và Văn học ngày 5/10. Giải Nobel Hòa bình là giải thưởng duy nhất được công bố ở Oslo (Na Uy) ngày 6/10. Trong khi đó, giải Nobel Kinh tế sẽ khép lại Tuần lễ Nobel vào ngày 9/10.
Giải thưởng Nobel do nhà khoa học người Thụy Điển Alfred Nobel sáng lập ra từ cách đây hơn một thế kỷ. Đây được coi biểu tượng cho đỉnh cao của thành tựu khoa học, tôn vinh những công trình nghiên cứu mang tính đột phá và quá trình thực hiện thường kéo dài trong nhiều thập kỷ. Thế nhưng, với nhiều nhà chuyên môn, giải thưởng danh giá này cần được điều chỉnh để thích ứng với thời đại mới.
Theo ông Martin Rees - nhà vũ trụ học và vật lý học người Anh, đồng thời là cựu Chủ tịch của Hiệp hội Hoàng gia Anh (hiệp hội khoa học lâu đời nhất thế giới), ngoài việc được công chúng biết đến rộng rãi, các giải thưởng Nobel cũng gây ra nhiều tranh cãi gay gắt về việc nhà khoa học nào được chọn và nhà khoa học nào bị loại.
Ông Rees cho rằng một thách thức đối với các Hội đồng Nobel là tính hợp tác ngày càng phổ biến trong phần lớn nghiên cứu khoa học. Hình ảnh một nhà khoa học "đơn thương độc mã" bất chợt nảy ra một ý tưởng thiên tài đã biến mất từ lâu. Chưa kể tới việc, nhiều nhóm khoa học cùng lúc triển khai một nội dung nghiên cứu giống nhau.
Theo quy định do Alfred Nobel đặt ra năm 1895, mỗi giải thưởng chỉ có thể vinh danh tối đa ba người. Ông Rees nhận định: điều này có thể khiến các thành viên hội đồng Nobel phải đau đầu. Nhà thiên văn này giải thích: “Đó có thể là một dự án, trong đó nhiều người thực hiện những công việc khác nhau nhưng có tầm quan trọng như nhau. Tuy nhiên, Hội đồng Nobel lại chỉ chọn ra một số cá nhân nhất định. Đôi khi, những nhà khoa học chủ chốt cũng bị loại ra."
Ông Rees lấy ví dụ về Giải Nobel Vật lý năm 2017 ghi nhận phát hiện sóng hấp dẫn - những gợn sóng lăn tăn trong không gian, do các hố đen tạo ra khi va chạm nhau, ở cách Trái Đất hơn 1 tỷ năm ánh sáng. Theo ông, có gần 1.000 nhà khoa học tham gia nghiên cứu này, tuy nhiên chỉ có ba người được trao giải là Rainer Weiss, Barry Barish và Kip Thorne.
Ông cũng viện dẫn về trường hợp nghiên cứu bản đồ hệ gene người - một công trình mang tính cách mạng với sự tham gia của hàng trăm người và mới chỉ hoàn tất vào năm 2022.
Ông David Pendlebury - người đứng đầu bộ phận phân tích nghiên cứu tại Viện Thông tin Khoa họcClarivate, chuyên xác định những cá nhân xứng đáng đoạt giải Nobel bằng cách phân tích mức độ các nhà khoa học trích dẫn nghiên cứu chủ chốt của họ qua nhiều năm - cũng đồng ý "quy tắc ba người" là một hạn chế.
Ông Pendlebury nhận định: "Thực sự là một sự chuyển đổi lớn, khi ngày càng nhiều nhóm nghiên cứu cùng giải quyết những vấn đề khó khăn thông qua mạng lưới cộng tác quốc tế. Quy tắc ba người sẽ là một trở ngại, nếu như muốn ghi công một nhóm nghiên cứu."
Theo trang web của Giải thưởng Nobel, quy định một giải thưởng chỉ được trao cho tối đa ba người xuất phát từ quy chế của Quỹ Nobel - cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện di nguyện của Nobel.
Ông Peter Brzezinski - Thư ký Hội đồng Nobel Hóa học - cho biết cơ quan này không có kế hoạch điều chỉnh quy định về số người nhận giải thưởng. Ông khẳng định ủy ban này tuân theo một quy trình chi tiết, sau khi có danh sách đề cử các ứng cử viên (vào cuối tháng Một hằng năm).
Quan chức này nêu rõ: “Chúng tôi bắt đầu quá trình bằng cách yêu cầu một số chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới viết báo cáo mô tả lĩnh vực nghiên cứu, phác thảo những khám phá chính trong lĩnh vực này và cũng đề cập đến những cá nhân đã có những đóng góp quan trọng nhất trong công trình nghiên cứu.
Chúng tôi đọc tất cả các tài liệu liên quan, tham dự các hội nghị và viết báo cáo trong hội đồng. Sau một quá trình đánh giá, chúng tôi giới hạn lại số lượng nhất định các nhà khoa học đã thực hiện nghiên cứu. Nếu chúng tôi không thể làm điều này, chúng tôi sẽ không thể đề xuất chủ nhân giải thưởng với Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.”
Một hạn chế khác của Giải thưởng Nobel được giới chuyên môn đề cập là việc các Hội đồng Nobel thường lựa chọn những nghiên cứu công bố trước đó hàng thập kỷ, dựa trên quan điểm rằng họ cần khung thời gian nhất định để đánh giá rõ ràng về tầm quan trọng của các nghiên cứu khoa học này.
Giải thưởng Nobel cũng chỉ tập trung vào ba lĩnh vực khoa học được nêu trong di chúc của Alfred Nobel mà không có các lĩnh vực như toán học, khoa học máy tính, khoa học Trái Đất, khí hậu và đại dương học.
Theo kết quả một nghiên cứu thực hiện năm 2020, ngay cả trong lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học, giải thưởng này cũng chỉ tập trung vào năm trong tổng số 114 phân ngành khoa học - đó là vật lý hạt, vật lý nguyên tử, sinh học tế bào, khoa học thần kinh và hóa học phân tử.
Số liệu thống kê cho thấy năm phân ngành này chiếm hơn 50% số Giải thưởng Nobel được trao từ năm 1995 đến năm 2017. Theo ông Rees, việc cân nhắc hệ quả lâu dài và dành sự công nhận lớn hơn cho vài lĩnh vực đôi khi khiến Hội đồng Nobel dường như "bỏ quên" những ưu tiên khoa học ngày nay.
Ông David Pendlebury thì lấy ví dụ về trí tuệ nhân tạo (AI) - lĩnh vực đang biến đổi cuộc sống của con người ở mức độ chóng mặt. Hai tên tuổi nổi bật trong lĩnh vực này là Demis Hassabis và John Jumper - nhà phát minh AlphaFold của Google DeepMind, một chương trình AI giải mã cấu trúc 3D của protein từ chuỗi axit amin.
Họ giành Giải thưởng Lasker trị giá 250.000 USD năm nay và giải Breakthrough hồi năm ngoái. Nghiên cứu của họ tuy mới được công bố cách đây hai năm, nhưng đã được các nhà khoa học đồng nghiệp trích dẫn hơn 8.500 lần. Dù ấn tượng là vậy, nhưng ông Pendlebury cho rằng hội đồng Nobel "có phần bảo thủ" khi chẳng hề mảy may để ý tới công nghệ AI.
Ngoài ra, Giải Nobel cũng được cho là kém đa dạng khi vẫn còn rất ít gương mặt nhà khoa học nữ được vinh danh. Trong năm ngoái, bà Carolyn Bertozzi (chủ nhân Giải Nobel Hóa học) là nhà khoa học nữ duy nhất được xướng tên.
Không có nhà khoa học nữ nào thắng giải Nobel vào năm 2021 hay 2019, dù hội đồng Nobel yêu cầu danh sách đề cử cần cân nhắc sự đa dạng về giới tính, địa lý và lĩnh vực nghiên cứu.
Trong năm 2020, nhà khoa học nữ về vật lý thiên văn Andrea Ghez "đứng chung" giải thưởng Nobel Vật lý cùng hai đồng nghiệp nam là nhà khoa học Roger Penrose và Reinhard Genzel cho công trình nghiên cứu hố đen vũ trụ.
Đánh giá về việc thiếu tính đa dạng ở Giải Nobel, ông Pendlebury cho rằng: "Họ xem xét các nghiên cứu công bố cách đây 20-30 năm, khi số nhà khoa học nữ xuất chúng không nhiều như ngày nay. Vì vậy, tôi cho rằng theo thời gian, chúng ta sẽ thấy nhiều nhà khoa học nữ được lựa chọn hơn"./.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Sau những ngày đối mặt với sự tàn phá của bão lũ, những vùng đất chịu đau thương tại Gia Lai đang thực sự 'thay da đổi thịt'. Niềm vui trong những ngày đầu năm dường như được nhân đôi khi nhiều gia đình không chỉ được đón năm mới trong sự an lành, mà còn được ở trong những ngôi nhà mới thắm đượm tình quân dân. Mỗi mái ấm được bàn giao không chỉ là nơi để che mưa, che nắng, mà còn là khởi đầu của những hy vọng mới.
Thương hiệu Ăn Cùng Bà Tuyết dù mới xuất hiện trên thị trường không lâu khoảng 4 năm, nhưng đã và đang từng bước khẳng định vị thế của mình bằng việc chú trọng chất lượng sản phẩm và các tiêu chuẩn vệ sinh trong quá trình sản xuất.
Với lợi thế là Di sản thiên nhiên thế giới, Vịnh Hạ Long luôn là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Để đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các cơ quan chức năng và đơn vị quản lý Vịnh Hạ Long đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, sẵn sàng đón và phục vụ du khách an toàn, chu đáo.
PLM - Chiều 9/2/2026 vừa qua, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động của Hội đồng Trường; công bố Quyết định bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng và Quyết định thành lập Hội đồng Khoa học và Đào tạo. Hội nghị khẳng định vai trò quan trọng của mô hình hội đồng trường trong đổi mới quản trị, thúc đẩy tự chủ đại học, đồng thời định hướng phát triển nhà trường trong giai đoạn mới
(PLM) - Cận Tết Nguyên đán, thị trường hàng hóa trên cả nước trở nên sôi động với nhu cầu mua sắm, biếu tặng tăng cao từ chợ truyền thống đến các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, cùng với không khí nhộn nhịp ấy là nguy cơ hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng gia tăng, đặc biệt ở các mặt hàng bánh kẹo, rượu bia, thực phẩm và hàng “xách tay” trôi nổi trên môi trường trực tuyến. Trước thực trạng này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Châu Loan – Phó Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam để làm rõ những rủi ro và khuyến cáo dành cho người tiêu dùng trong dịp Tết.
Với mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của việc thả túi ni long, tro thờ cúng xuống môi trường nước, những năm qua, nhiều hoạt động với thông điệp “ Thả cá không thả túi nilon” đã được các đoàn thể, tổ chức chung tay với những người trẻ thực hiện nhằm thúc đẩy sự thay đổi hướng đến các hành động xanh
PLM - Chiều ngày 9/2 vừa qua, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Hội nghị viên chức, người lao động năm 2025, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2025 và thảo luận phương hướng năm 2026. Hội nghị có sự tham dự của đồng chí Trần Thu Hường - Vụ phó Vụ Tổ chức cán bộ cùng đông đảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động
(PLM) - Trong không khí Xuân Bính Ngọ 2026, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với Câu lạc bộ Đình làng Việt cùng nhiều đơn vị văn hóa, nghệ thuật và cộng đồng dân cư tổ chức đoàn dâng lễ cửa đình và Lễ dựng cây Nêu với chủ đề “Tết Việt - Tết Phố 2026” tại đình Kim Ngân, phố Hàng Bạc.
Vừa qua, Toà án Nhân dân khu vực 13 – Hải Phòng đã mở phiên toà xét xử vụ án hình sự sơ thẩm thụ lý số 19/2025 đối với bị cáo Nguyễn Thị Phương sinh năm 1972, nguyên là Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Ninh Giang giai đoạn 2019 – 2020 do đã thanh toán khống, sai quy định, không đúng với chi phí thực tế một số hạng mục sửa chữa cơ sở vật chất của trung tâm gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
Ngày 8/02, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Tư pháp - Nguyễn Thanh Tịnh cùng Đoàn công tác của Bộ và lãnh đạo Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang đã tới dâng hương tại Khu di tích lịch sử Bộ Tư pháp và Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại thôn Mới, xã Minh Thanh, tỉnh Tuyên Quang.
