Quản lý không gian công cộng theo hướng quy củ

Thực hiện chiến dịch lập lại trật tự đô thị, nhiều địa phương như Hà Nội, TP HCM đã có những động thái quyết liệt, tịch thu tang vật vi phạm, xử lý nghiêm người lấn chiếm vỉa hè, sử dụng hệ thống camera theo dõi kiên quyết tái lấn chiếm. Vỉa hè ở nhiều nơi đã thông thoáng, sạch đẹp. Các đối tượng từng lấn chiếm vỉa hè đã hiểu hành vi đó không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn là một dạng trục lợi bất hợp pháp từ không gian công cộng.

Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận vấn đề nếu được tổ chức quy củ, bài bản, đúng quy định thì “kinh tế vỉa hè” cũng là một phần đời sống đô thị, là vấn đề sinh kế của một số người; là nhu cầu của một số cư dân đô thị. Quan trọng là cách quản lý vỉa hè bằng quy hoạch, cấp phép, quy định rõ ràng.

Đó là lý do Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế. Dự thảo đề xuất thí điểm cho các tổ chức, cá nhân trả phí thuê một phần mặt bằng dưới lòng đường, vỉa hè để kinh doanh. Các tuyến phố thực hiện thí điểm phải đáp ứng các tiêu chí: Không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa; không có điểm ùn tắc giao thông; vỉa hè phải rộng từ 3m trở lên và bảo đảm lối đi cho người đi bộ (tối thiểu 1,5m); ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh tại tuyến phố phải đồng thuận cho thí điểm; phải trang bị hệ thống camera giám sát phạm vi phần lòng đường, vỉa hè nếu thực hiện thí điểm.

Theo dự thảo, mức phí thuê vỉa hè thấp nhất 20.000 đồng, cao nhất 45.000 đồng/m2/tháng, tùy khu vực, vị trí. UBND phường là nơi tiếp nhận đề xuất của cá nhân, tổ chức có nhu cầu thuê. Thời gian thí điểm cho thuê vỉa hè nếu tuyến phố đủ điều kiện là tối đa 2 năm, có thể được gia hạn 2 lần, mỗi lần không quá 2 năm. Người được thuê sử dụng tạm lòng đường, vỉa hè không quá 1 năm; có thể được gia hạn nhiều lần, mỗi lần tối đa 1 năm. Dự kiến thí điểm thực hiện theo 3 giai đoạn, giai đoạn đầu tại một số tuyến phố ở phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam; rồi mở rộng ra một số tuyến phố trong khu vực Vành đai 1, rồi Vành đai 3.

Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều tiểu thương, hộ kinh doanh, DN có nguyện vọng được thuê vỉa hè. Nhiều ý kiến đánh giá việc thí điểm cho thuê vỉa hè có trả phí sẽ hạn chế tình trạng lấn chiếm khu vực công cộng để kinh doanh trái phép. Về phía người đi bộ, vẫn có vỉa hè để thong dong sử dụng. Về phía người buôn bán, có thể mở rộng một phần nhỏ không gian kinh doanh, tăng thu nhập hợp pháp chính đáng. Về phía Nhà nước, sẽ tăng một nguồn thu cho ngân sách. Về phía khách hàng, với người có sở thích trải nghiệm những dịch vụ vỉa hè, cũng sẽ được đáp ứng nhu cầu. Khai thác vỉa hè sao cho đúng pháp luật, phù hợp thực tế và tất cả các bên cùng có lợi, là vấn đề cần xem xét như Sở Xây dựng Hà Nội đang đặt ra.