Tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm bền vững tội phạm, vi phạm pháp luật

Nghị quyết này quy định một số chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; báo cáo, giám sát việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ quy định tại Nghị quyết này.

Tại Nghị quyết này, Quốc hội giao một số chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, như tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm bền vững tội phạm, vi phạm pháp luật, trong đó phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội.

Tỷ lệ thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt 100%; bảo đảm việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt trên 88% tổng số thụ lý. Tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em đạt trên 95% tổng số thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em;

Bảo đảm 100% các vụ việc đã xác định có dấu hiệu tội phạm đều phải được khởi tố vụ án để điều tra theo quy định của pháp luật; giảm mạnh số người bị tạm giữ hình sự chuyển xử lý hành chính vì hành vi không cấu thành tội phạm so với năm trước;

Tỷ lệ điều tra, khám phá các loại tội phạm đạt trên 75%; tỷ lệ điều tra, khám phá đối với tội phạm rất nghiêm trọng đạt trên 90%; tỷ lệ điều tra, khám phá đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng đạt trên 90%...

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình bày Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Theo đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc ý kiến của đại biểu Quốc hội để chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Dự thảo Nghị quyết sau khi tiếp thu, chỉnh lý gồm 8 điều, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, khả thi.

Về một số nội dung lớn, về chỉ tiêu giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội và chỉ tiêu về phòng, chống ma túy, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉnh lý điểm a và điểm n khoản 1 Điều 2 của dự thảo Nghị quyết liên quan đến kéo giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu liên quan đến phòng, chống ma túy, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 28/7/2026 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4), theo báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao, trong điều kiện số lượng vụ án, vụ việc các tòa án phải thụ lý tăng gần gấp đôi so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96, với tính chất ngày càng phức tạp đang gây quá tải cho hệ thống tòa án. Do đó, Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Quốc hội tập trung giám sát chất lượng và thời hạn giải quyết, xét xử đã được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng.

Trên cơ sở cân nhắc các mặt, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, dự thảo Nghị quyết chỉnh lý quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4 theo hướng bảo đảm việc giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giao cụ thể tỉ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính trên tổng số thụ lý trong ngành tòa án gửi Quốc hội để giám sát.

Về tỉ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm (điểm h khoản 1 Điều 3 và điểm c khoản 1 Điều 4), Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, bên cạnh việc phải đảm bảo đúng thời hạn luật định, cần đẩy nhanh tiến độ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trên tổng số thụ lý để bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao, từ ngày vận hành mô hình tổ chức mới (ngày 1/7/2025), số đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm gửi đến Tòa án nhân dân tối cao tăng rất mạnh. Do đó, việc tiếp tục giữ tỉ lệ giải quyết đơn từ 60% trở lên là khó bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở cân nhắc kỹ lưỡng ý kiến của đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho phép chỉnh lý chỉ tiêu này theo hướng tăng số lượng và chất lượng giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm hàng năm; giải quyết kịp thời đơn sắp hết hạn đề nghị kháng nghị; bảo đảm việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đúng thời hạn, có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề án về hoàn thiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm được cấp có thẩm quyền kết luận, Tòa án nhân dân tối cao sẽ báo cáo Quốc hội về các nội dung liên quan đến giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.

Về trách nhiệm của Bộ trưởng, Trưởng ngành cụ thể hoá, giao chỉ tiêu cao hơn và báo cáo Quốc hội (khoản 1 Điều 7), Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho biết, ý kiến của đại biểu Quốc hội đã được thể hiện tại khoản 1 Điều 7 dự thảo Nghị quyết: “Căn cứ Nghị quyết này, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cụ thể hoá các chỉ tiêu, nhiệm vụ, trong đó lượng hoá tối đa và có thể giao chỉ tiêu với yêu cầu cao hơn nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu và mục tiêu phấn đấu hàng năm của cả ngành, báo cáo Quốc hội để giám sát”.

Quy định như dự thảo Nghị quyết nhằm góp phần tăng cường trách nhiệm của các Bộ trưởng, Trưởng ngành phải cụ thể hoá các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao hoặc giao chỉ tiêu với yêu cầu cao hơn và báo cáo Quốc hội để giám sát. Quy định như dự thảo Nghị quyết không làm thay đổi phương pháp tính, phạm vi và kỳ thống kê.