Tăng cường giải pháp phòng, chống gian lận thi cử

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho thấy, thời gian qua, công tác coi thi, giám sát thi ở một số nơi còn lỏng lẻo; còn bất cập trong việc chấm thi tự luận; điểm học bạ có khi chưa thực chất; công tác kiểm tra, giám sát tại một số nơi chưa phát huy đầy đủ vai trò phòng ngừa, phát hiện vi phạm; công tác sử dụng công nghệ cao để phòng, chống gian lận cần được chú trọng, nâng cao.

Bộ GD&ĐT đề xuất bổ sung hệ thống camera giám sát; lựa chọn, bố trí, quản lý cán bộ tham gia kỳ thi và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định tổ chức thi; thay đổi phương án, cách thức tổ chức kiểm tra, giám sát theo hướng đi vào thực chất để kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Chính phủ nhất trí với các ý kiến tại Hội nghị và lưu ý một số nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, ngay từ đầu năm học, đầu học kỳ, trước các kỳ thi, kỳ kiểm tra, các cơ sở giáo dục (CSGD) phải tổ chức quán triệt đầy đủ các quy định, hành vi bị nghiêm cấm; xác định rõ hậu quả và trách nhiệm khi vi phạm; hướng dẫn rõ giới hạn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ trong học tập, kiểm tra, đánh giá.

Một nhiệm vụ khác là Bộ GD&ĐT rà soát toàn diện các quy chế thi, kiểm tra, đánh giá, các quy định liên quan để kịp thời sửa đổi, bổ sung; nhận diện đầy đủ các hình thức gian lận mới, nhất là gian lận sử dụng thiết bị công nghệ cao. Bộ Công an chủ trì, phối hợp Bộ GD&ĐT, Bộ Tư pháp rà soát các chế tài hiện hành, nghiên cứu đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung quy định nếu cần thiết, bảo đảm tính răn đe của pháp luật; chuyển mạnh từ phát hiện vi phạm sang chủ động phòng ngừa từ sớm.

Đặc biệt, tăng cường giám sát bằng công nghệ nhưng phải có trọng tâm, hiệu quả. Lãnh đạo Chính phủ giao Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng lộ trình và chỉ đạo triển khai việc lắp đặt camera giám sát tại các khu vực trọng yếu của các kỳ thi, trước hết với các kỳ thi quốc gia, kỳ thi có quy mô lớn; bảo đảm hiệu quả đầu tư, an toàn dữ liệu, quyền riêng tư.

Bộ GD&ĐT cũng được giao nghiên cứu xây dựng cơ chế phân tích dữ liệu, cảnh báo bất thường trong kết quả thi và kiểm tra; xác định các điểm thi, phòng thi, kết quả hoặc biểu hiện có rủi ro để chủ động kiểm tra, xác minh. Xây dựng cơ chế cập nhật thường xuyên các phương án gian lận mới và hướng dẫn thống nhất trong toàn ngành.

Về trách nhiệm của người đứng đầu. Bộ trưởng, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, người đứng đầu CSGD và người phụ trách kỳ thi phải chịu trách nhiệm trong phạm vi được giao nếu xảy ra gian lận nghiêm trọng do buông lỏng quản lý, không thực hiện đầy đủ quy trình, không xử lý kịp thời các dấu hiệu bất thường đã được cảnh báo.

Thực tế cho thấy, như trong lĩnh vực bảo đảm an toàn giao thông, từ khi có các hệ thống camera “phạt nguội”, số vụ vi phạm đã giảm rõ rệt. Chuyển biến tích cực tương tự cũng diễn ra tại các cơ quan, đơn vị có sử dụng hệ thống công nghệ cao giám sát. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, thì lắp đặt camera giám sát tại các khu vực thi trong những kỳ thi quan trọng là rất cần thiết, để tiến tới dẹp bỏ từ gốc tệ trạng gian lận trong thi cử.