Tổng lực diệt trừ tệ nạn ma túy

Trong tờ trình, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng thời hạn cai nghiện ma túy (CNMT) với người cai nghiện lần đầu thời hạn 24 tháng, người cai nghiện từ lần thứ hai trở đi là 36 tháng, áp dụng cho cả hình thức cai nghiện tự nguyện và bắt buộc. Hiện nay, quy định thời gian đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là 12 - 24 tháng.

Với người nghiện từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi, dự thảo đề xuất việc cai nghiện sẽ được thực hiện tại trường giáo dưỡng. Khi đối tượng này đủ 18 tuổi mà thời gian cai nghiện còn lại từ 3 tháng trở lên, sẽ được chuyển sang cơ sở cai nghiện công lập.

Dự thảo Luật cũng đề xuất việc xét nghiệm chất ma túy (XNCMT) trong cơ thể sẽ được thực hiện với nhóm người bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy (SDTPCMT); người đang trong thời hạn quản lý; người đang cai nghiện; người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; người đang trong giai đoạn quản lý sau cai.

Trường hợp đối tượng được yêu cầu XNCMT nhưng không chấp hành, người có thẩm quyền được áp dụng biện pháp áp giải theo thủ tục hành chính để đưa đến địa điểm xét nghiệm bắt buộc.

Cơ quan soạn thảo cho biết việc bổ sung quy định về áp giải nhằm giải quyết thực tế lâu nay nhiều người được yêu cầu XNCMT không hợp tác, gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong quản lý người nghiện.

Những nội dung trên nhận được một số ý kiến băn khoăn, vì cho rằng thời hạn cai nghiện kéo dài đến 3 năm là có dài quá hay không? Biện pháp áp giải XNCMT có “quá đáng” hay không?

Về phía cơ quan thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhận định nội dung tăng thời hạn CNMT góp phần nâng cao chất lượng công tác CNMT; và đa số ý kiến của Ủy ban tán thành.

Đây cũng là quan điểm được nhiều ý kiến người dân đồng ý. Ma túy với ma lực khủng khiếp, dính vào một lần là có thể “tàn đời”. Để từ bỏ ma túy cần nghị lực của người cai, hoàn cảnh, điều kiện cai nghiện phù hợp, thời gian đủ lâu và các quy định pháp luật nghiêm khắc. Với tệ nạn ma túy gây vô vàn hậu họa kinh hoàng cho xã hội, cũng cần thiết có những biện pháp riêng trong phòng, chống, trong đó có biện pháp áp giải xét nghiệm bắt buộc.

Theo thống kê, từ 01/3 - 31/10/2025, cả nước có 489 người bỏ trốn trong thời gian chờ lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc. Việc giám sát với một số người điều trị nghiện bằng thuốc hoặc bị quản lý sau cai còn lỏng lẻo khiến họ dễ tái sử dụng ma túy hoặc vi phạm pháp luật, trong khi biện pháp quản lý thủ công hiện không thể kiểm soát 24/24h.

Vì vậy, một số ý kiến cho rằng dự thảo Luật cũng cần bổ sung quy định giám sát điện tử với người cai nghiện; để kiểm soát di chuyển, giảm tải cho người quản lý, hướng tới mô hình quản lý cộng đồng. Ma túy hiện nay cũng thường gắn với “văn hóa đám đông”, âm nhạc, lễ hội, mạng xã hội; nên dự thảo Luật cũng cần bổ sung trách nhiệm của DN công nghệ, nền tảng số và truyền thông trong PCMT.

Cùng với việc chúng ta đã sửa đổi BLHS, coi hành vi SDTPCMT trong một số trường hợp là tội phạm; thì việc thay đổi một số quy định theo hướng nghiêm túc hơn trong PCMT là rất cần thiết. Trong cuộc chiến PCMT, phải thực hiện các biện pháp tổng lực, để tiến tới một xã hội không có ma túy.