Tràng An được ghi danh trong Top 100 di sản địa chất thế giới

Ngày 6/11, tại thành phố Monchique, Bồ Đào Nha, Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) công bố danh sách 100 địa điểm di sản địa chất lần thứ ba. Trong danh sách này, “Karst nhiệt đới Tràng An” của Việt Nam được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Theo đánh giá của IUGS, Tràng An là một trong những hình mẫu tiêu biểu hàng đầu thế giới về cảnh quan karst nhiệt đới từng chịu tác động của biển nhưng hiện đã nổi trên đất liền. Đây là khu vực mang giá trị khoa học đặc biệt, phản ánh rõ quá trình hình thành, tiến hóa của địa hình karst cùng những biến động địa chất và môi trường tự nhiên trong lịch sử.

Tràng An sở hữu hệ thống địa hình đặc sắc được hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm. Cảnh quan nơi đây được tạo nên bởi các dãy núi đá vôi dạng tháp, dạng nón, những thung lũng kín, vùng trũng karst và mạng lưới hang động ngầm với nhiều thành tạo thạch nhũ phong phú.

Đáng chú ý, khu vực này còn lưu giữ nhiều dấu tích rõ nét của các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong quá khứ, gồm những ngấn ăn mòn trên vách đá, nền mài mòn do sóng, trầm tích bãi biển và các lớp tích tụ vỏ sinh vật biển. Những bằng chứng này giúp giới khoa học nghiên cứu lịch sử biến động của mực nước biển, quá trình tiến hóa địa hình và sự thay đổi của môi trường tự nhiên qua các thời kỳ.

Không chỉ nổi bật về địa chất, Tràng An còn lưu giữ hệ thống di tích, di chỉ khảo cổ có giá trị, phản ánh lịch sử cư trú và quá trình thích ứng của con người trước những biến đổi về khí hậu, môi trường và mực nước biển trong hàng chục nghìn năm. Sự kết hợp giữa cảnh quan tự nhiên, địa chất, địa mạo và khảo cổ đã tạo nên giá trị riêng có của vùng di sản.

Trong ấn phẩm giới thiệu 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba năm 2026, Tràng An được giới thiệu cùng nhiều địa danh nổi tiếng thế giới như núi Phú Sĩ của Nhật Bản, các vịnh hẹp Na Uy, núi Aconcagua tại Argentina và đồi Chocolate của Philippines. Việc được xếp trong danh sách này góp phần khẳng định vị trí của Tràng An trong hệ thống di sản địa chất toàn cầu.

Trước đó, năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới, trở thành Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Giá trị nổi bật toàn cầu của Tràng An được thể hiện qua sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên, lịch sử tiến hóa địa chất và những bằng chứng về quá trình con người thích ứng lâu dài với môi trường.

Năm 2022, trong chuyến thăm Tràng An, Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đánh giá nơi đây là một trong những mô hình tiêu biểu về kết hợp bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế và du lịch bền vững, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Tràng An và du lịch Ninh Bình cũng nhiều lần được các tổ chức, truyền thông quốc tế vinh danh. Năm 2018, Insider đưa Ninh Bình vào danh sách 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới; năm 2023, Forbes lựa chọn Ninh Bình trong nhóm 23 điểm đến đáng trải nghiệm; năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.

Theo ngành Du lịch Ninh Bình, việc Tràng An được IUGS ghi danh tiếp tục khẳng định giá trị khoa học địa chất nổi bật mang tầm quốc tế, đồng thời ghi nhận những nỗ lực của địa phương trong bảo tồn, phát huy di sản, phát triển du lịch bền vững và tạo sinh kế cho người dân.

Danh hiệu mới cũng mở ra cơ hội để Ninh Bình tăng cường hợp tác với các tổ chức, nhà khoa học trong và ngoài nước; đẩy mạnh nghiên cứu, giáo dục di sản và phát triển các sản phẩm du lịch địa chất. Những hành trình khám phá cảnh quan karst, tìm hiểu quá trình hình thành địa chất và lịch sử biến đổi môi trường có thể trở thành sản phẩm trải nghiệm đặc sắc, gia tăng sức hấp dẫn cho điểm đến.

Bên cạnh cơ hội, sự ghi danh đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với công tác quản lý và bảo tồn. Việc khai thác các giá trị của Tràng An cần gắn với bảo vệ cảnh quan, hệ sinh thái, các dấu tích địa chất và khảo cổ; kiểm soát sức chịu tải môi trường, bảo đảm lợi ích cộng đồng và duy trì tính toàn vẹn của di sản.

Từ danh hiệu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới của UNESCO đến việc được IUGS ghi danh trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất, Tràng An tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt trên bản đồ di sản quốc tế, trở thành nguồn lực quan trọng để Ninh Bình phát triển du lịch xanh, bền vững và nâng cao đời sống người dân.