Trao đổi sinh viên: Đổi môi trường, đổi tư duy

Từ áp lực hào quang trên mạng xã hội

Dạo quanh các diễn đàn sinh viên hiện nay, không khó để bắt gặp những bài chia sẻ về kinh nghiệm săn học bổng trao đổi tại Nhật Bản, Hàn Quốc hay các quốc gia Châu Âu. Một học kỳ tại nước ngoài thường được ví như "tấm vé thông hành hạng nhất" giúp làm đẹp bản lý lịch của các cử nhân tương lai.

Thế nhưng, thực tế không phải lúc nào cũng màu hồng. Phía sau những tấm ảnh check-in lung linh là những áp lực vô hình: nỗi lo về rào cản ngoại ngữ, gánh nặng tài chính và đặc biệt là cú sốc khi bước ra khỏi vùng an toàn. Nhiều bạn trẻ thừa nhận, họ từng nhìn nhận trao đổi quốc tế như một cuộc dạo chơi hay một cột mốc thành tích để chứng tỏ bản thân, hơn là một quá trình trải nghiệm học thuật thực chất.

Đến thực tế tại giảng đường quốc tế: Học kiến thức hay học cách thích nghi

Tại các văn phòng phụ trách Đối ngoại của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN), câu chuyện về sinh viên tham gia chương trình trao đổi luôn là một chủ đề mang tính thời sự. Theo chia sẻ của các thầy cô phòng Đối ngoại, giá trị lớn nhất của việc đi trao đổi không chỉ nằm ở những tín chỉ được công nhận tương đương mà còn là cơ hội để trải nghiệm.

Một nhân viên phòng Đối ngoiaj Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn chia sẻ: “Khi các bạn học tập tại Việt Nam, các bạn đã có sự quen thuộc với môi trường sống, văn hóa và cách học trong nước. Tuy nhiên, khi ra nước ngoài, các bạn sẽ có thêm những góc nhìn khác về cuộc sống và những trải nghiệm mới mẻ. Cùng một vấn đề hay một kiến thức, nhưng ở mỗi quốc gia, mỗi môi trường giáo dục lại có cách tiếp cận khác nhau. Từ đó, các bạn có cơ hội mở rộng tư duy của mình. Ngoài việc học, các bạn còn được tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa, kết nối với nhiều bạn bè quốc tế và có thêm những trải nghiệm mà nếu chỉ ở Việt Nam, các bạn sẽ khó có cơ hội tiếp cận”

Điều khó khăn nhất đối với sinh viên Việt Nam khi hội nhập quốc tế không hẳn là ngoại ngữ hay kỹ năng, mà là sự tự tin của chính các bạn. Khi ra nước ngoài, tất nhiên sinh viên đều đã có một nền tảng ngoại ngữ nhất định. Tuy nhiên, nhiều bạn vẫn mang tâm lý ngại giao tiếp, sợ nói sai hoặc lo người khác sẽ đánh giá mình, thậm chí đánh giá cả đất nước thông qua lời nói và hành động của bản thân. Điều đó là hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng nếu cứ bị giữ lại bởi sự e dè ấy, các bạn sẽ khó có cơ hội để tự do trao đổi, tranh luận hay thể hiện quan điểm cá nhân.

Trong các tình huống gặp khó khăn, các bạn hoàn toàn có thể tìm đến những anh chị đi trước để học hỏi kinh nghiệm xử lý và cách phản hồi phù hợp. Càng hiểu biết nhiều thì con người sẽ càng bớt sợ hãi. Điều khiến nhiều bạn lo lắng không chỉ là thiếu kiến thức, mà là nỗi sợ không biết hậu quả sẽ ra sao nếu mình nói hoặc làm điều gì đó. Chính sự không chắc chắn ấy mới là điều khiến nhiều sinh viên thiếu tự tin khi bước vào môi trường quốc tế.

Sự trưởng thành đến từ những va chạm thực tế

Chia sẻ về những thay đổi của sinh viên sau khi tham gia các chương trình trao đổi quốc tế, điều rõ rệt nhất chính là sự tự tin và trưởng thành hơn trong suy nghĩ và cách sống. Dù đi một mình hay đi theo nhóm, khi đặt chân tới một môi trường hoàn toàn mới với văn hóa, luật lệ và cách ứng xử khác biệt, sinh viên đều buộc phải học cách tự lập và chịu trách nhiệm cho chính mình.

“Khi ra nước ngoài, các bạn phải tự thích nghi để không bị đào thải khỏi môi trường đó. Chính quá trình tự rèn luyện ấy khiến các bạn trưởng thành hơn rất nhiều,” một người có nhiều năm hướng dẫn sinh viên trong các chương trình trao đổi cho biết. Sau khi trở về, nhiều sinh viên trở nên bản lĩnh hơn, biết cách đối diện với khó khăn và tự tin vào khả năng của bản thân bởi họ đã từng tự mình vượt qua những thử thách nơi đất khách.

“Đừng sợ, cứ thử đi”

Gửi lời nhắn tới những sinh viên còn e ngại bước ra khỏi vùng an toàn, các thầy cô nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là dám thử. Nhiều sinh viên thực sự có năng lực nhưng lại sợ thất bại, sợ bị từ chối hoặc lo lắng trước những điều chưa biết. Tuy nhiên, nếu không bắt đầu thì sẽ không bao giờ biết mình có thể đi xa đến đâu.

Thực tế, sinh viên không nhất thiết phải chọn những quốc gia quá xa hay quá khác biệt ngay từ đầu mà có thể bắt đầu từ các nước gần Việt Nam như Thái Lan, Trung Quốc hay Indonesia để làm quen dần. Bên cạnh đó, việc có ngoại ngữ là một lợi thế rất lớn bởi khả năng giao tiếp và chủ động tương tác sẽ giúp sinh viên có nhiều cơ hội hơn trong học tập lẫn hòa nhập.