Triển khai các biện pháp phòng dịch bệnh viêm màng não mô cầu

Viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây truyền qua đường hô hấp, diễn biến nhanh và có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Đặc biệt, trong bối cảnh thời tiết Đông Xuân, nhu cầu đi lại, giao lưu, tụ tập đông người gia tăng trong mùa lễ hội năm 2026, nguy cơ mắc bệnh của người dân là rất cao.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh; điều tra dịch tễ, xét nghiệm, điều trị dự phòng và theo dõi chặt chẽ người tiếp xúc gần; đồng thời xử lý ổ dịch theo hướng dẫn.

Các cơ sở y tế cần tổ chức thu dung, chẩn đoán sớm, cách ly và điều trị tích cực, hạn chế biến chứng nặng và tử vong; chú trọng phòng lây nhiễm cho nhân viên y tế và người chăm sóc.

Người dân được khuyến cáo đeo khẩu trang nơi đông người, rửa tay thường xuyên, súc miệng họng, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường; ăn uống đủ chất, tránh khói thuốc, ngủ đủ giấc và vận động để nâng cao sức đề kháng. Tiêm vaccine vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca mắc, ít nhất 3 trường hợp tử vong. Từ đầu năm 2026 đến nay, nhiều ca bệnh nặng tiếp tục xuất hiện tại Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng.

Mới đây, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) tử vong ngày 16/3/2026 nghi do nhiễm não mô cầu. Trước đó, một học sinh 14 tuổi tại Lâm Đồng mắc viêm màng não do não mô cầu với 69 người tiếp xúc gần, bao gồm cả nhân viên y tế.

Ngày 6/3, một phụ nữ 47 tuổi ở Vĩnh Long nhập viện trong tình trạng nguy kịch do nhiễm trùng huyết với các biểu hiện thở nhanh, huyết áp tụt, tri giác lơ mơ và ban xuất huyết hoại tử trên da.

Theo ThS.BS Phạm Văn Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường bị nhầm lẫn do cùng có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Trên lâm sàng, hai bệnh có biểu hiện khá tương đồng về hình thái, tuy nhiên, có thể phân biệt dựa vào đặc điểm của ban cũng như các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông – xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh viêm màng não do não mô cầu thường khó chẩn đoán sớm và tiến triển nhanh. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng: sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng.

Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn cao; trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi, rối loạn đông máu kéo dài.

Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền - Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thông tin, một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là hạn chế sự lây truyền vi khuẩn qua đường hô hấp. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc các bề mặt công cộng, giúp loại bỏ vi khuẩn và giảm nguy cơ lây lan. Việc che miệng bằng khăn giấy hoặc tay khi ho, hắt hơi giúp ngăn chặn sự phát tán của các giọt bắn chứa vi khuẩn.

Viêm màng não do não mô cầu thường bùng phát vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi. Vi khuẩn dễ dàng lây lan qua giọt bắn đường hô hấp trong môi trường kín và đông người, chính vì vậy cần hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi.

“Quan trọng nhất là mỗi người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine phòng ngừa bệnh theo lộ trình tiêm chủng khuyến cáo của bác sĩ và các chuyên gia y tế”, bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền khuyến cáo.