Triển khai nghiêm Chỉ thị 12 và Chỉ thị 16/CT-TTg: Siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công và đấu thầu

Rà soát toàn diện công tác đầu tư, đấu thầu

Trong thời gian qua, pháp luật về đấu thầu lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư liên tục được sửa đổi, bổ sung nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời tạo hành lang pháp lý đồng bộ, tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động đầu tư, đấu thầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác đấu thầu, quản lý đầu tư công tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn còn tồn tại hạn chế như tình trạng dàn xếp, thông thầu, chuyển nhượng thầu trái quy định; một số dự án chậm tiến độ, hiệu quả đầu tư chưa cao, thậm chí có biểu hiện lãng phí. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng né tránh, e ngại trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

Trước yêu cầu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và thực hiện mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg và Chỉ thị số 16/CT-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác đấu thầu, quản lý đầu tư công; đẩy nhanh xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn; tăng cường hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Một trong những nội dung trọng tâm của Chỉ thị 12 là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương “rà soát toàn diện công tác quản lý đầu tư, xây dựng, mua sắm”, bảo đảm chặt chẽ từ khâu khảo sát, lập dự án, thẩm định, lựa chọn nhà thầu đến thi công, nghiệm thu, thanh quyết toán.

Theo ghi nhận của PV Báo PLVN, nhiều địa phương đã yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát lại toàn bộ hồ sơ các công trình đang triển khai; tăng cường công khai thông tin đấu thầu, tiến độ thực hiện và nguồn vốn đầu tư để phục vụ công tác giám sát.

Đặc biệt, Chỉ thị 12 nhấn mạnh yêu cầu “không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không làm phát sinh cơ chế xin - cho” trong công tác đấu thầu; đồng thời kiên quyết xử lý các hành vi “dàn xếp, thông thầu, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi”. Đây được xem là thông điệp mạnh mẽ của Chính phủ trong công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí trong đầu tư công.

Nhiều địa phương hiện yêu cầu công tác lựa chọn nhà thầu phải thực hiện công khai, minh bạch trên hệ thống đấu thầu qua mạng; hạn chế tối đa việc chỉ định thầu không đúng quy định hoặc hợp thức hóa hồ sơ.

Đẩy nhanh xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030

Bám sát tinh thần Chỉ thị 16, các bộ, ngành, địa phương cũng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng đồng bộ, hiệu quả và phù hợp thực tiễn.

Chỉ thị yêu cầu việc quản lý và sử dụng vốn đầu tư công phải gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài hoặc hiệu quả thấp.

Theo đó, nhiều địa phương đang rà soát nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, chuyển đổi số và các công trình phục vụ an sinh xã hội để xây dựng danh mục ưu tiên đầu tư trong giai đoạn tới.

Các dự án được đề xuất phải bảo đảm tính khả thi, phù hợp quy hoạch và có khả năng phát huy hiệu quả sau đầu tư. Nhiều địa phương cũng yêu cầu đánh giá kỹ hiệu quả kinh tế - xã hội của từng công trình trước khi bố trí vốn nhằm tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực.

Theo các chuyên gia kinh tế, việc gắn đầu tư công với hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội sẽ giúp nâng cao chất lượng sử dụng ngân sách nhà nước, đồng thời hạn chế tình trạng công trình hoàn thành nhưng khai thác kém hiệu quả hoặc không đáp ứng nhu cầu thực tế.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu

Điểm chung xuyên suốt trong cả Chỉ thị 12 và Chỉ thị 16 là yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng, nếu để xảy ra vi phạm kéo dài, thất thoát ngân sách hoặc gây bức xúc dư luận thì người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp.

Nhiều địa phương hiện đã đưa kết quả giải ngân vốn đầu tư công, công tác đấu thầu, cải cách hành chính và tiến độ thực hiện các dự án vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Theo các chuyên gia, việc siết chặt kỷ luật công vụ, nâng cao hiệu quả đầu tư công, tăng cường minh bạch trong đấu thầu và đẩy mạnh trách nhiệm người đứng đầu sẽ góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong hiệu lực quản lý nhà nước; đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư công trong giai đoạn tới.