Vụ án vay tiền rồi bỏ trốn ở Gia Lai: Luật sư đặt vấn đề dùng giấy tờ giả là thủ đoạn để lừa dối hay là tội danh độc lập?

Theo cáo trạng, Hòa chuyên bán trứng và thức ăn gia cầm. Trong quá trình kinh doanh, Hòa thường vay mượn tiền của nhiều người, có lúc trả gốc và lãi đầy đủ. Đến 30/1/2024, Hòa không còn khả năng trả nợ nên bỏ đi khỏi địa phương.

Cáo trạng xác định, ngày 27/1/2024, Hòa vay của bà Lương Thị Hồng Thái 200 triệu đồng, lãi 0,3%/ngày (109,5%/năm), thời hạn 2 ngày, đã tất toán, đưa bà Thái 1 sổ đỏ để thế chấp. Ngày 29/1/2024, Hòa vay thêm tiền, tiếp tục dùng sổ đỏ trên để thế chấp, rồi chiếm đoạt 890 triệu. Sau khi bị tố giác, Hòa đã trả 282 triệu.

Bà Lý Thị Kim Yến thường cho Hòa vay lãi suất 0,2%/ngày (73%/năm). Từ 23/1 - 30/1/2024, bà Yến cho Hòa vay 1,66 tỷ đồng, nhận từ Hòa một sổ đỏ. Hòa đã trả 690 triệu, chiếm đoạt 969 triệu đồng.

Bị hại Đặng Thị Thu Trang (SN 1993) cũng nhiều lần cho Hòa vay. Ngày 29/1/2024, Trang cho Hòa vay 1 tỷ đồng, nhận một sổ đỏ thế chấp. Hòa đã trả 100 triệu, còn nợ 900 triệu đồng.

Quá trình điều tra xác định bà Thái có cho vay với lãi suất 109,5%/năm, vượt 5 lần mức lãi suất theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng cho rằng bà Thái chỉ mới hưởng lợi 1,8 triệu nên không cấu thành tội Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Đồng thời, do hết thời hiệu xử phạt hành chính nên không xử lý.

Về phía bị cáo Hòa, cho rằng bà Yến và bà Trang cũng có hành vi cho vay lãi nặng, trong đó bà Yến cho vay lãi suất tương đương 109,5%/năm, bà Trang 432%/năm. Nhưng vì Hòa không có tài liệu, chứng cứ chứng minh, bà Yến và bà Trang không thừa nhận, nên cơ quan tố tụng cho biết không có căn cứ xử lý. Về các sổ đỏ Hòa đưa cho các chủ nợ, kết luận giám định xác định là sổ đỏ giả.

Tại tòa, bị cáo cho rằng với bà Thái, bị cáo mượn 900 triệu nhưng mới nhận được 484 triệu qua chuyển khoản và đã trả đủ thông qua chuyển khoản. Với bà Yến, bị cáo cũng cho rằng đã trả đủ. Với bà Trang, khoản mượn 1 tỷ đã trả trong ngày bằng hình thức chuyển khoản và tiền mặt.

Đại diện VKSND xác định có đủ tài liệu, chứng cứ buộc tội với bị cáo. VKS đề nghị HĐXX tuyên bị cáo 13 - 14 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; 3 - 4 năm tù về tội Sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan tổ chức; buộc bồi thường cho các bị hại 2,75 tỷ.

Tại phiên xử, luật sư (LS) Huỳnh Phước Hiệp (Đoàn LS TP HCM) đặt vấn đề truy tố bị cáo về 2 tội danh là phù hợp hay không? Hành vi sử dụng giấy tờ giả được coi là một tội danh độc lập hay là thủ đoạn để lừa đảo? LS Hiệp viện dẫn Mục 2 Công văn 233/TANDTC-PC năm 2019 và Văn bản 50/TANDTC-PC ngày 7/4/2020, thì trường hợp sử dụng con dấu, tài liệu giả nhằm chiếm đoạt tài sản, bị truy cứu trách nhiệm về tội nặng hơn. “Theo tinh thần hướng dẫn trong các văn bản này, hành vi sử dụng giấy tờ giả chỉ là thủ đoạn để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vì chỉ bị truy tố về tội lừa đảo”, LS Hiệp nêu quan niệm.

LS Hiệp nêu ý kiến: “Với bà Thái, ngày 27/1/2024, cho bị cáo vay lãi suất 109,5%/năm, thu lợi 1,8 triệu. Và sau đó 2 ngày bà Thái lại cho bị cáo vay 900 triệu với lãi bao nhiêu thì chưa thấy hồ sơ nhắc đến. Nếu lãi như cũ thì cần xác định số tiền hưởng lợi sẽ là bao nhiêu?”.

LS đề nghị tòa trả hồ sơ điều tra bổ sung một số nội dung, trong đó đề nghị làm rõ có hay không việc cho vay lãi nặng của các bị hại. Trong phần tự bào chữa, bị cáo cũng đề nghị tòa làm rõ việc mình bị cho vay lãi nặng. “Bị cáo biết rõ số tiền vay, số tiền lãi, lãi từng lần nên trước khi bị bắt đã có đơn tố cáo. Bị cáo muốn làm rõ vấn đề cho vay lãi nặng này”, bị cáo nói.

Sau khi nghị án, HĐXX xác định trong vụ án này, bị cáo có nhiều tình tiết tăng nặng và việc bị cáo trả 282 triệu cho bị hại Thái là tiền khắc phục hậu quả nên có 1 tình tiết giảm nhẹ. Từ đó, tòa tuyên bị cáo mức án 17 năm tù, gồm 14 năm về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; 3 năm về tội Sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan tổ chức; buộc bồi thường cho các bị hại 2,75 tỷ đồng.