Từ hàng trăm năm nay, đã có nhiều kiến trúc sư, nhà nghiên cứu đến Khánh Hòa, tìm về tháp cổ Ponagar để nghiên cứu kiểu kiến trúc, cách xây dựng của tháp.
Theo Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa, tháp bà Ponagar tọa lạc trên đồi Cù Lao (Vĩnh Phước, Nha Trang). Khu di tích là quần thể công trình kiến trúc nghệ thuật của vương quốc Chăm Pa cổ, được xây dựng từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIII. Nơi đây thờ nữ thần Ponagar – người Mẹ xứ sở của dân tộc Chăm, đến thế kỷ XVII được cộng đồng người Việt tiếp tục gìn giữ và thờ Thiên Y A Na Thánh Mẫu.
Vật liệu xây dựng các công trình kiến trúc của tháp cổ là gạch nung nhưng không hề có hiện tượng rêu bám, các viên gạch liền mạch không để lộ chất kết dính, rất vững chãi. Điều này đã được các nhà khoa học lý giải nhiều cách khách nhau, tuy nhiên kỹ thuật nung gạch cũng như nghệ thuật xây dựng tháp cổ đến nay vẫn là điều bí ẩn.
Quần thể di tích tháp bà Ponagar hiện nay được phân bố trên 3 mặt bằng: Tháp cổng; kiến trúc Mandapa; khu đền tháp (có 4 tháp).
Đến với tháp bà Ponagar, người dân như được đắm mình trong không gian văn hóa – tâm linh độc đáo. Quần thể tháp cổ là biểu tượng của đoàn kết dân tộc, góp phần làm nên sự đa dạng văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Với các nét độc đáo của mình, tháp cổ Ponagar được xếp hạng di tích quốc gia năm 1979, và lễ hội tháp bà Ponagar được tổ chức hàng năm được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Để tháp cổ Ponagar ngày càng trở nên ấn tượng với khách du lịch, nhiều năm qua, nhà nước đã quan tâm trùng tu, tôn tạo để bảo tồn di tích một cách bền vững.
Ông Nguyễn Tuấn Dũng - Phụ trách Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa (đơn vị quản lý tháp bà Ponagar) cho biết, đối với quần thể tháp cổ này có 2 mảng, mảng tôn tạo, bảo tồn thuộc về di tích tháp được thực hiện chặt chẽ theo Luật di sản. Còn với mảng tôn tạo khung cảnh, tạo không gian xanh – sạch, tạo tiểu cảnh thì được làm thường xuyên khiến cả khuôn viên tháp cổ trở nên hấp dẫn hơn.
Cũng theo ông Dũng, ở khuôn viên tháp Ponagar, nhiều năm nay còn đưa vào hoạt động đội văn nghệ người Chăm. Hàng ngày, những nghệ sĩ sẽ biểu diễn các điệu múa quạt, múa đội lu, múa đạp lửa, múa âm dương, múa Apsara trên nền nhạc truyền thống người Chăm để biểu đạt tình yêu đẹp của lứa đôi, tinh thần đoàn kết trong cuộc sống, sự hăng say lao động…Những tiết mục văn nghệ này như một đặc sản hấp dẫn khách trong và ngoài nước đến với tháp cổ.
"Từ hơn 10 năm nay, hoạt động múa Chăm trên tháp bà Ponagar được duy trì xuyên suốt, mỗi năm chỉ nghỉ mấy ngày trong dịp Lễ ka-tê"- ông Nguyễn Tuấn Dũng cho biết.
Bên cạnh các điệu múa Chăm, tại tháp bà Ponagar còn có câu chuyện nhuốm màu truyền thuyết. Đó là tấm bia đá lớn do ông Phan Thanh Giản – Thượng thư Bộ Lễ (triều nhà Nguyễn) tạo lập năm 1856 kể về truyền thuyết Thiên Y A Na Thánh Mẫu.
Chuyện kể rằng, ngày xưa, tại núi Đai An có ông bà tiều phu, nhà ở gần chân núi, không có con, trồng dưa để sinh sống. Khi dưa chín thường bị hái trộm, ông canh và bắt gặp cô gái chừng chín, mười tuổi. Thương cô gái, ông bà tiều phu nhận làm con nuôi...
Sau này cô gái lấy một vị thái tử, nàng xưng là Thiên Y A Na, họ sống với nhau hạnh phúc bên hai người con… Nhưng một hôm, nàng nhớ quê hương liền cùng hai con nhập vào khúc gỗ kỳ nam, xuôi theo biển đến cửa Cù Huân và tìm về làng cũ.
Trở về vườn dưa thì cha mẹ đã qua đời, vườn tược tan hoang, nàng liền lập miếu thờ ông bà và khai khẩn ruộng nương. Dân làng lúc này chưa biết lo sinh kế, tránh hoạn nạn nên được nàng dạy cách trồng lúa, nuôi tằm, dệt vải, đặt ra các nghi lễ… Ruộng nương từ đó mà tốt tươi, đời sống người dân mỗi ngày thêm sung túc. Rồi một hôm, bà cùng hai con đến đồi Cù Lao (là khu tháp cổ Ponagar hiện nay) cưỡi chim hạc bay về trời. Từ đó, bà hiển linh cứu độ dân chúng. Người dân tưởng nhớ công đức của bà, bèn tạc tượng, xây dựng tháp thờ phụng trên đồi Cù Lao.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Bệnh viện Phổi Trung ương vừa ghép phổi thành công cho nam bệnh nhân 59 tuổi, đánh dấu ca ghép thứ 15 và bước tiến mới khi phổi hiến được hồi sức, bảo tồn, vận chuyển an toàn từ TP.HCM ra Hà Nội.
PLM - Chiều 24-7, Công đoàn phường Giảng Võ long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026).
(PLM) - Hướng về lễ kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, năm nay, những người làm báo Pháp luật Việt Nam lại tiếp tục hành trình tri ân hướng về miền Trung - vùng đất huyền thoại với biết bao người con ưu tú đã không tiếc thân mình, hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Văn Phước - Văn Hùng - Đình Hưng
( PLM) - Tai nạn đuối nước ở trẻ em luôn để lại những nỗi đau mất mát cho gia đình và cộng đồng. Do vậy, việc tăng cường các kiến thức, trang bị kỹ năng, biện pháp cơ bản để bảo vệ trẻ em phòng tránh rủi ro được các địa phương phối hợp cùng lực lượng chức năng đặc biệt quan tâm chú trọng, nhất là trong mùa mưa bão.
(PLM) - Sáng ngày 15.7, tại trụ sở Bộ Tư Pháp, Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp với Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi "Chuyện nghề Thi hành án dân sự" lần thứ II.
PLM - THADS Nghệ An kỷ niệm 80 năm truyền thống, khẳng định 10 năm liên tiếp vượt chỉ tiêu, quyết liệt thu hồi tài sản, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp.
(PLM) - Chiều 12/7, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng đoàn công tác đã đến thăm, tặng quà 20 gia đình chính sách tại xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Tham gia đoàn công tác có ông Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp; ông Nguyễn Thắng Lợi, Cục trưởng Cục Quản lý thi hành án dân sự; lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp. Về phía tỉnh Nghệ An có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh cùng đại diện Sở Tư pháp, Thi hành án dân sự tỉnh và chính quyền địa phương.
Bỏ ra số tiền hàng tỷ đồng, còn đi vay lãi thêm để mua đất và đầu tư xây dựng kinh doanh. Ông Hồ Văn Cư (trú tại xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai) chẳng những không được sở hữu đất, mà còn có nguy cơ mất luôn nhà xưởng. Bởi, khi ông Cư vay đủ tiền để rút giấy tờ đất từ ngân hàng về thì chỉ 1 ngày sau chủ đất và người cho ông Cư vay tiền đã thực hiện một hợp đồng chuyển nhượng khác với nhau mà ông Cư lại không hề hay biết, mỗi tháng còn đều đặn trả lãi. Nguyên nhân cũng bắt nguồn từ việc giấy tờ sau khi rút từ ngân hàng về đều được người cho ông Cư vay tiền giữ toàn bộ. Sau đó, việc cho vay tiền cũng được thực hiện thông qua bằng 02 bản hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không phải giấy “vay tiền”… trong đó ông Cư cho biết, 01 giấy là số tiền vay, còn 01 giấy đã bao gồm cả tiền lãi. Đây cũng chính là mấu chốt dẫn tới tranh chấp phức tạp, kéo dài đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
PLM - Trở lại đại công trường này vào những ngày tháng 7, phóng viên ghi nhận hàng trăm con người đang miệt mài thực hiện từng hạng mục của công trình, tạo nên dáng dấp tòa nhà đang vươn lên mạnh mẽ.
