Thứ ba 27/10/2026 04:35
Email: [email protected]
Từ Ngân hàng gen liệt sĩ đến Chiến dịch 500 ngày đêm
Ngày 23/7/2024, trong khuôn khổ Hội nghị “Tri ân người có công với cách mạng năm 2024 và ra mắt Ngân hàng gen (ADN) liệt sĩ chưa xác định được thông tin và thân nhân liệt sĩ” do Bộ LĐ-TB&XH phối hợp với Bộ Quốc phòng và các cơ quan tổ chức, nhân kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2024), Ngân hàng gen (ADN) liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin đã chính thức được kích hoạt, ra mắt.
Ngay tại chương trình, 10 gia đình liệt sĩ được trao kết quả giám định gen. Trong đó, có 4 gia đình đã hoàn thành việc xác định hài cốt, đưa liệt sĩ về quê hương. Là một trong 4 gia đình tìm được thân nhân của mình thông qua giám định gen, bà Phạm Thị Vinh, em gái liệt sĩ Phạm Văn Phước vui mừng, xúc động: “Nhiều năm nay, gia đình tôi đi tìm anh rất vất vả. Nay cuối cùng đã tìm được anh trở về. Tôi rất biết ơn Đảng, Nhà nước, các cơ quan, Bộ, ngành đã giúp đỡ gia đình tôi tìm và đưa anh về”.
Việc xây dựng Ngân hàng gen liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ không chỉ mở ra hy vọng cho những gia đình người có công mà còn là niềm mong mỏi của toàn Đảng và Nhân dân cả nước rằng tương lai không xa, tất cả các liệt sĩ đã nằm xuống, hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc sẽ được quy tập và xác định được danh tính.
Ngày 2/4/2026, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Sự kiện có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn đặc biệt sâu sắc, là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc thực hiện trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Chiến dịch đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ; đồng thời hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Phát biểu tại Lễ phát động Chiến dịch, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, cần xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, được đặt trong chương trình công tác trọng tâm của cả hệ thống chính trị.
Giám định ADN và hành trình nối lại mạch nguồn
Công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam thời gian qua chủ yếu dựa vào phân tích ADN ty thể. Hệ gen ty thể là hệ gen ngoài nhân và di truyền theo dòng mẹ, thuận lợi vì có số lượng bản sao lớn hơn rất nhiều lần so với số lượng bản sao của hệ gen nhân. Mỗi tế bào chỉ có một hệ gen nhân so với hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng nghìn bản sao hệ gen ty thể. Được bảo quản lâu dài trong xương răng, cộng với việc có số lượng bản sao rất lớn trong mỗi tế bào khiến hệ gen ty thể là lựa chọn hàng đầu trong phân tích ADN trong nhận dạng hài cốt liệt sĩ, phần lớn có thời gian chôn cất tới 50 - 80 năm. Với giám định gen ty thể, việc so sánh đối khớp có thể được thực hiện với thân nhân liệt sĩ có nguồn gốc theo đằng ngoại.
 |
| Phó Thủ tướng - Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân trao kỷ vật của liệt sĩ đi B tới các gia đình tại Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026 ngày 23/7/2026. |
Viện Pháp y Quốc gia và Trung tâm Pháp y Hà Nội là hai trong số rất nhiều đơn vị tham gia vào hoạt động giám định để xác định danh tính liệt sĩ. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Nhự - Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia cho biết, theo Quyết định 51/QĐ-BCĐQG ngày 31/5/2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Viện Pháp y quốc gia tiếp nhận mẫu hài cốt liệt sĩ từ các tỉnh, thành (bao gồm Lào Cai, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Sơn La, Đà Nẵng, Quảng Trị, Đắk Lắk) mà Bộ Y tế được phân công trong trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Đến hết ngày 23/7/2026, Viện đã tiếp nhận 4.532 mẫu. Hiện Viện đang lên kế hoạch phân tích ADN hài cốt liệt sĩ áp dụng phương pháp giải trình tự gen thế hệ mới nhằm tăng công suất giám định, tăng độ tin cậy, khả năng thành công cao hơn phương pháp cũ.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Yến, Giám đốc Trung tâm Pháp y Hà Nội, Trung tâm được Bộ Y tế giao cho tiến hành 2000 mẫu giám định trong 2 năm 2026 - 2027. Trung tâm đã huy động 40 cán bộ tham gia lấy mẫu của các nghĩa trang trên địa bàn TP Hà Nội. Quy trình giám định, áp dụng quy trình giám định ADN ty thể (di truyền theo dòng mẹ) và giải trình tự NGS (ADN nhân) để xác định chính xác danh tính liệt sĩ. “Mẫu hài cốt lâu năm bị ảnh hưởng bởi yếu tố môi trường nên ADN bị đứt gãy nhiều, còn hàm lượng rất ít, khó khuếch đại. Xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, toàn bộ cán bộ, nhân viên Trung tâm cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ được giao”, bà Yến cho biết.
Phương pháp này đã mang lại một số kết quả nhất định, song còn nhiều hạn chế khi áp dụng với các mẫu hài cốt bị phân hủy nặng vốn là tình trạng phổ biến đối với hài cốt liệt sĩ sau nhiều thập kỷ.
Vấn đề này được GS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nêu tại Hội nghị tổng kết thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ giai đoạn 2021 - 2025 do Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) tổ chức ngày 26/12/2025.
Theo GS.TS Chu Hoàng Hà, hiện nay công nghệ giám định ADN thế hệ mới đã tạo bước tiến quan trọng trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đặc biệt với các trường hợp hài cốt bị phân hủy nặng hoặc không còn thân nhân gần. Đó là quy trình giám định ADN mới dựa trên công nghệ NGS-SNP. Công nghệ này sử dụng các chỉ thị SNP trong hệ gen nhân là loại chỉ thị có kích thước đoạn ADN rất ngắn, phù hợp với các mẫu sinh học bị phân hủy nghiêm trọng. Nhờ đó, phương pháp mới cho phép phân tích hiệu quả các mẫu hài cốt mà các công nghệ trước đây gặp nhiều khó khăn, đồng thời mở rộng khả năng xác định quan hệ huyết thống theo cả dòng cha và dòng mẹ.
Các nghiên cứu thử nghiệm trên hơn 100 mẫu hài cốt đại diện cho nhiều mức độ phân hủy khác nhau đã giúp hoàn thiện quy trình tách chiết ADN chuyên biệt cho điều kiện Việt Nam. Kết quả triển khai thực tế cho thấy hiệu quả vượt trội của công nghệ mới. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng), quy trình giám định ADN NGS-SNP đã được áp dụng đối với 58 mẫu hài cốt liệt sĩ. Trong đó, 54 mẫu thu được dữ liệu ADN đủ điều kiện để so sánh, đối khớp, đạt tỷ lệ 93% cao hơn nhiều so với các phương pháp giám định trước đây.
Ngày 30/6/2026, tại chương trình Gala chính luận nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn” do Cục Công tác Chính trị (Bộ Công an) chủ trì tổ chức, công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới được giới thiệu như một bước đột phá, mở ra nhiều hy vọng cho hàng trăm nghìn gia đình, thân nhân liệt sĩ sau hàng chục năm tìm kiếm hài cốt cha anh.
Bà Bùi Thị Bưởi, thân nhân liệt sĩ Bùi Văn Thẩm (hy sinh năm 1946) chia sẻ câu chuyện đầy xúc động về hành trình mòn mỏi chờ đợi 80 năm và hy vọng tìm lại hài cốt người thân nhờ ứng dụng công nghệ giám định ADN tiên tiến. Sau 80 năm anh trai hy sinh, gia đình bà giờ chỉ còn lại một người cháu nội của người anh thứ ba là có thể lấy mẫu ADN đối chứng. Với công nghệ cũ, việc đối sánh giữa liệt sĩ và người cháu này là không thể. Nhờ NGS, các nhà khoa học đã có thể khớp nối các mảnh vụn ADN cực ngắn vốn bị phân hủy mạnh theo thời gian để tìm ra mối liên hệ di truyền giữa liệt sĩ Thẩm và người cháu nội. “Tôi chỉ muốn nhanh chóng cho anh về quê nhà để anh em thắp nén hương, mừng lắm”, bà Bưởi nghẹn ngào.
Mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một khoảng lặng của lịch sử. Mỗi dòng tên còn khuyết là nỗi day dứt chưa thể nguôi ngoai của biết bao gia đình. Tin rằng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới giúp xác định danh tính liệt sĩ qua cả dòng nội sẽ mở ra hy vọng cho hàng trăm nghìn gia đình sau nhiều thập kỷ đỏ mắt chờ tin thân nhân.
Các đơn vị đã lấy mẫu 79.768 mộ liệt sĩ, 93.464 mẫu thân nhân liệt sĩ
Theo Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515), đến ngày 25/7, sau Chiến dịch 500 ngày đêm, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.488 hài cốt liệt sĩ, gồm 466 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Các lực lượng cũng phát hiện 7 mộ liệt sĩ tập thể, trong đó có 5 mộ tại Tuyên Quang với 23 hài cốt và 2 mộ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh) với 103 hài cốt. Hiện có 32 đội tìm kiếm, quy tập với 1.541 cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ trong và ngoài nước.
Trong công tác xác định danh tính, các đơn vị đã lấy mẫu 79.768 mộ liệt sĩ, trong đó 55.626 mộ đủ điều kiện lấy mẫu; lấy 93.464 mẫu thân nhân liệt sĩ, phân tích và cập nhật cơ sở dữ liệu 53.036 mẫu. Đồng thời tiếp nhận, lưu trữ 15.729 mẫu hài cốt liệt sĩ, phục vụ công tác giám định ADN.
Về rà phá bom mìn, vật nổ, đến nay đã thực hiện trên 8.462 ha, đạt 37,24% kế hoạch; riêng khu vực lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đạt gần 80% diện tích cần rà phá.
(N.Giang)
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Sáng ngày 20/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức họp báo thông tin về Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026. Đồng chủ trì cuộc họp có Thủ trưởng Cục Tuyên huấn, Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Thủ trưởng Cục Đối ngoại.
(PLM) - Bộ Tư pháp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam bằng chương trình “Khám phá di sản văn hóa Trà Việt”, tôn vinh đóng góp của nữ cán bộ và lan tỏa tinh thần gắn kết, sáng tạo, nhân văn trong toàn ngành.
PLM - Được đầu tư khoảng 395 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh và đưa vào sử dụng từ năm 2019, trạm kiểm soát liên ngành Bắc Luân 2 được kỳ vọng là công trình cửa khẩu hiện đại, phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khoảng hơn 7 năm vận hành, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện tình trạng thấm dột, bong tróc, hư hỏng.
(PLM) - Dạy học dự án – Khơi nguồn yêu thương (OLPBL) của cô giáo Trần Thị Hương không chỉ mở ra hành trình khám phá tri thức mà còn là cơ hội để mỗi học sinh trưởng thành qua những trải nghiệm giàu ý nghĩa. Bằng việc kết nối kiến thức với thực tiễn, rèn luyện kỹ năng với tinh thần sẻ chia, OLPBL góp phần khơi dậy lòng nhân ái, nuôi dưỡng trách nhiệm và lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp. Qua mỗi dự án, học sinh không chỉ học để hiểu, làm để trưởng thành mà còn biết yêu thương, đồng cảm và hành động vì cộng đồng, để mỗi bài học trở thành một hạt mầm gieo nên những điều tử tế trong cuộc sống.
PLM- Phản ánh tới Pháp luật Media – Báo Pháp luật Việt Nam, người dân phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa cho biết, thời gian qua, tại khu vực hồ Cánh Chim, đoạn có mương nước chảy qua khu vực trang trại chăn nuôi lợn, nhiều thời điểm xuất hiện tình trạng nước chuyển màu đen đục, bốc mùi khó chịu. Đáng chú ý, gần đây, hiện tượng cá chết hàng loạt tại hồ khiến người dân lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường và đề nghị cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân.
(PLM) - Công chứng trong kỷ nguyên số: AI, Blockchain và bài toán giữ “bộ lọc” an toàn pháp lý cho giao dịch, đầu tư. Tọa đàm quốc tế hé lộ giải pháp rút ngắn thủ tục nhưng không đánh đổi an toàn pháp lý.
(PLM) - Ngày 05/09/2026, Báo Pháp luật Việt Nam đã phản ánh về tình trạng hàng loạt xe tải trọng lớn vận chuyển đất vào khu vực dự án nhà tang lễ Thanh Xuân, phường Khương Đình, Hà Nội khiến đường phố bụi bẩn, đất đá rơi vãi, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
(PLM) - Thu Hà Nội không chỉ níu lòng người bởi nắng vàng, gió heo may mà còn bởi hương cốm xanh dịu nhẹ, thanh tao. Những hạt cốm non gói trong lá sen thơm ngát, mang theo vị ngọt bùi của lúa non và nét tinh tế của đất trời, trở thành thức quà đặc trưng mỗi độ thu về.
Trong không khí thi đua sôi nổi của tuổi trẻ hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam – vào chiều ngày 11/10/2026, Đoàn Thanh niên xã Hương Sơn, TP.Hà Nội đã phối hợp với Đoàn Thanh niên Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức thành công Giải thi đấu Pickleball. Đây không chỉ là sân chơi thể thao lành mạnh, mà còn là dịp để tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa đoàn viên, thanh niên và cán bộ, nhân viên của 2 đơn vị. Qua đây, góp phần thiết thực hưởng ứng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”.
PLM - Tối 5/10/2026, nước bất ngờ dâng cao, tràn vào nhà dân và cơ sở sản xuất dọc đường ĐT747B, phường Tân Khánh, TP. Hồ Chí Minh. Theo thông tin ghi nhận ban đầu, khoảng 20 ha bị ngập, ảnh hưởng đến nhiều hộ dân và doanh nghiệp. Nước rút, nhưng phía sau là tài sản hư hỏng, hoạt động sản xuất đình trệ và nỗi lo của người dân. Đáng chú ý, một số người dân cho biết chưa từng chứng kiến tình trạng ngập nghiêm trọng như lần này, đặt ra yêu cầu cần sớm làm rõ diễn biến và nguyên nhân sự việc.
