Đình Vĩnh Phúc.
“Con cầu tự” trở thành Đức Thánh của 13 trại
Vào thời Vua Lý Thái Tông (1026 - 1054), ở Trấn Kinh Bắc, phủ Thuận An, huyện Gia Lâm, xã Lệ Mật có một nhà họ Nguyễn húy tên Quang, vợ là Hoàng Thị Tâm. Hai vợ chồng tính nết hiền lành, phúc hậu, rộng rãi, nhưng nhà nghèo, muộn con. Một hôm thái bà đến chùa Đại Bi ở Kinh Bắc lễ Phật, thấy trong chùa có một pho tượng Phật bằng đá đứng giữ của chùa. Thái bà cúi lậy, tụng niệm cầu Đức Phật phù hộ cho được một người con trai giống như tượng đá thì quý hóa vô cùng. Cầu xong thái bà cúi đầu lễ Phật rồi về nhà.
Ít lâu sau, bà có thai. Đến khi thai đủ ngày, đủ tháng, thái bà sinh hạ được một người con trai giống như tượng đá vào giờ Ngọ, ngày 13/1 năm 1026. Người con trai diện mạo khôi ngô, vẻ người đức độ, duy “dĩ ngọc hành vô hữu”. Hai vợ chồng lấy làm buồn, song vẫn chuyên tâm nuôi dưỡng chu đáo cho tới lúc trưởng thành. Năm 13 tuổi, hai ông bà mới đặt tên con là Quý Công (tức con cầu tự). Năm 16 tuổi, Nguyễn Quý Công đã trở thành người tài giỏi, xuất sắc hơn đời, sức mạnh tuyệt vời.
Bấy giờ trong triều Vua Lý Thái Tông nghe ở thôn Lệ Mật có một người tài giỏi, bèn có chiếu, chiêu vời Nguyễn Quý Công vào Triều. Nguyễn Quý Công nhận lệnh làm quan Thái giám phục vụ ở điện Công chúa cả, tọa lạc trên đỉnh núi Cung nằm trong trại Liễu Giai.
Năm 1043, Công chúa cả được phép Vua cha cho về thăm quê bằng thuyền từ sông Hồng. Vừa vào sông Thiên Đức, bỗng sóng dữ nổi lên làm lật thuyền, Công chúa bị chết đuối. Được tin thuyền bị đắm, Công chúa cả chết đuối. Vua bèn sai các quan cho thuyền đi mò tìm khắp đoạn sông dài nhưng không tìm được xác Công chúa. Chỉ có một mình Nguyễn Quý Công liều thân lặn xuống đáy sông giao đấu với các loài thủy tặc giành được xác Công chúa đưa lên bờ. Nhà Vua rất xúc động, khen Nguyễn Quý Công là người đại tài và ban thưởng tước lộc, phong cho ông là Thái giám nội thị thự khanh, thưởng vàng 100 cân, lụa 100 tấm gọi là ân thưởng.
Thái giám Nguyễn Quý Công từ chối, dâng biểu xin Đức Vua khu vực vườn Tây Cấm phía tây thành Thăng Long (quận Ba Đình, Hà Nội hiện nay - PV) có nhiều đất hoang hóa, được đưa dân nghèo ở ban trang và các làng lân cận sang khai khẩn. Được Vua ưng thuận, ông về đưa dân làng Lệ Mật và các làng lân cận sang lập thành 13 trại. 13 trại được hình thành dưới sự chỉ bảo của ông. Khu vườn Tây Cấm trở thành một khu nông nghiệp trù phú.
Những ngày đầu được sự cưu mang, giúp đỡ chỗ ăn, chỗ ở của dân làng Yên Hoa, dân các trại xây dựng được chỗ ăn, chỗ ở đầy đủ. Khi bắt tay vào sản xuất lại được ông Nguyễn Quý Công luôn luôn quan tâm dạy bảo cách trồng lúa, trồng hoa và các cây trồng khác… Đời sống của dân làng ở 13 trại ngày một khá giả, góp phần xây dựng khu đất rậm cỏ hoang vườn Tây Cấm trở thành khu nông nghiệp trù phú phía tây kinh thành Thăng Long.
Khu Thập tam trại chủ yếu ở quận Ba Đình có tên: Khán Xuân, Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Đại Yên, Vĩnh Phúc, Liễu Giai, Cống Yên, Ngọc Khánh, Giảng Võ, Kim Mã, Thủ Lệ, Cống Vị, Vạn Phúc. Riêng trại Hào Nam nằm trong phường Ô Chợ Dừa thuộc quận Đống Đa. Nhưng trong tiềm thức của nhân dân trong 13 trại dù ở quận nào thì người dân của Thập tam trại do Đức Thánh Lệ Mật tạo dựng vào thời Lý, là một vùng văn hóa trọn vẹn với những nét đặc trưng riêng.
Lễ hội Thập tam trại.
Và từ những ngày đầu khai hoang cho đến nay, gần ngàn năm, mặc dù trải qua bao biến thiên lịch sử, nhưng 13 trại vẫn mang dấu ấn rất riêng.
13 trại ngàn năm vượt sông Nhị Hà về đất Thánh
Vào năm Kỷ Hợi 1119, Nguyễn Quý Công bị bệnh già mất trong Triều ngày 12/10, thọ 93 tuổi. Vua vô cùng thương tiếc vị công thần đã có công phục vụ 3 triều Vua: Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông. Vua Lý Nhân Tông bèn ban thưởng lụa là, sai quần thần đưa rước thi hài ông về bản quán Lệ Mật, sai dân các trại và dân bản quán cùng nghênh táng ông.
Việc đưa rước thi hài ông về bản trang chưa thực hiện được thì nơi quàn thi hài ông, giun dế đã đùn thành mộ thiêng. Nhà Vua bèn ban cho dân các trại 300 quan tiền làm hương hỏa và xây lăng lập miếu thờ ông, ban phong mỹ tự Trung đẳng phúc thần và chuẩn hứa cho phủ Phụng Thiên, huyện Quảng Đức trại Vĩnh Khánh nay là Vĩnh Phúc được giữ gìn hương hỏa, muôn đời cúng tế. Bản trang Lệ Mật cũng được Nhà Vua cho xây đền thờ ông. Nơi thờ Thần ở Vĩnh Phúc và Lệ Mật, từ thời Trần sang thời Lê, thời Nguyễn được các triều đại phong kiến sắc phong 17 đạo sắc.
“Nhớ ngày hăm ba tháng ba/Dân trại ta vượt Nhì Hà thăm quê/Kinh quán cựu quán đề huề/Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây”. Trải qua ngàn năm, Lễ hội của Thập tam trại lập từ đầu thế kỷ 11 vẫn không có gì thay đổi. Cứ vào ngày 23/3 âm lịch, dân làng ở 13 trại mang hương hoa, trầu cau, lễ vật, vượt sông Nhị Hà về dự lễ hội với quê hương cựu quán Lệ Mật tăng cường thêm tình cảm anh em cùng một cội.
Cụ Nguyễn Đắc Liên - Trưởng ban chấp hành Thập tam trại, chủ biên cuốn sách “Quê hương Lệ Mật và sự ra đời của Thập tam trại phía Tây kinh thành Thăng Long thời Lý” đã khắc họa: “Mỗi trại tổ chức thành một đoàn nghi lễ có đủ cờ ngũ hành, rước các đề tế khí và phường bát âm, đội tế, dâng hương ăn mặc theo sắc phục lễ hội truyền thống. Từng trại rước kiệu hoa, sản vật đặc trưng của nhân dân Thập tam trại dâng lên cúng Thánh. Đoàn nghi lễ của Thập tam trại đi theo đoàn nghi lễ của quê hương ra đón về lễ Thánh tại đình Lệ Mật. Từ trong sân đình đã vang lên những hồi chiêng trống rộn rã làm không khí lễ hội thêm sôi động. Từ trại giới thiệu từng thần tích của trại mình, qua đó có tác dụng giáo dục truyền thống để mọi người học tập và noi gương. Lễ Thánh xong, dân các trại sang chùa Cổ Giao lễ Phật”.
Lễ hội Thập tam trại không chỉ mang tính địa phương nhằm tôn vinh tưởng niệm ghi nhớ công ơn người đã có công với dân mà còn là nơi giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”...
Năm 2010, người dân ở 13 trại cùng nhau tổ chức Lễ hội dân gian Thập tam trại tại vườn hoa Bách Thảo thuộc phường Ngọc Hà, nơi có đình Vĩnh Phúc thờ Đức Thánh Lệ Mật với nghi lễ rất trọng thể. Có tế lễ tại đền thờ Thánh Huyền Thiên Hắc Đế tọa lạc trên vùng núi Sưa và rước Rồng, diễu hành rước long đình, kiệu bát cống các vị thánh được tôn thờ tại các đình, đền của 13 trại. Cùng tham gia đoàn của đoàn nghi lễ của cựu quán Lệ Mật rước Thánh được thờ tại đền Lệ Mật. Đây là lễ hội đầu tiên được tổ chức tại “đại bản doanh” Thập tam trại đó là quận Ba Đình. Lễ hội này được coi là to nhất với 15 đoàn rước theo nghi lễ, lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc.
Lễ rước 18 long đình, 9 kiệu bát cống Thánh, Mẫu, 9 ông ngựa cùng với các đội rước cờ thần, đội trống hội, đội rước bát bửu, chấp kích và các kiệu hoa, mâm lễ, các phường bát âm, múa bồng, múa cờ, múa quạt, múa giảo long, điệu vũ bắt cả theo điệu hát trống quân… cùng 15 đội tế nam, nữ. 15 đội dâng hương đều ăn mặc y phục lễ hội mới đủ màu sắc, cùng các cụ cao niên và dân các trại, thu hút tới 3.000 người tham gia các đoàn rước.
Lễ hội Thập tam trại không chỉ mang tính địa phương nhằm tôn vinh tưởng niệm ghi nhớ công ơn người đã có công với dân, cũng là nơi giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, truyền thống văn hóa, tín ngưỡng tâm linh, cũng là dịp ôn lại trang sử dựng làng trại đầy gian nan, thử thách, góp phần giao lưu thúc đẩy mối liên hệ cộng đồng của 13 làng trại, tình gắn bó quê hương, mảnh đất nơi sinh ra những con người siêng năng và tạo cho họ bản lĩnh can trường mang đậm truyền thống mảnh đất ngàn năm văn hiến.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Chùa Thắng Nghiêm là ngôi cổ tự nổi danh tại thôn Khúc Thủy, xã Bình Minh, Hà Nội. Với lối kiến trúc mang đậm dấu ấn Mật tông pha lẫn nét truyền thống Phật giáo Việt Nam, chùa Thắng Nghiêm là một điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm hiểu về Phật giáo và tận hưởng không gian thanh tịnh.
(PLM) - Ngày 26/2, tại Hà Nội – Trường Đại học Luật Hà Nội đã phối hợp với Đại học Ultrecht (Hà Lan) tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Phòng ngừa tội phạm xuyên quốc gia trong kỷ nguyên số”.
(PLM) - Bất chấp mưa lạnh và giá vàng vọt lên khoảng 185 triệu đồng/lượng, người dân Hà Nội vẫn đổ về các cửa hàng vàng bạc trong ngày vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026). Đáng chú ý, giữa mặt bằng giá cao kỷ lục, các sản phẩm “vàng mini” 0,05 - 0,1 chỉ trở thành lựa chọn lên ngôi, giúp nhiều khách hàng, đặc biệt là người trẻ, dễ dàng mua vàng “lấy vía” đầu năm.
(PLM) - Sáng 25/2, tại Hà Nội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng, kết hợp trực tuyến tới các điểm cầu ở Trung ương và các tỉnh. Tại điểm cầu Bộ Tư pháp có các đồng chí Mai Lương Khôi, Nguyễn Thanh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp; đồng chí Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ; cùng các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ và đại diện các đảng bộ, chi bộ trực thuộc.
PLm - Trong đời sống chăm sóc sức khỏe của người Việt, y học cổ truyền vẫn giữ vị trí bền bỉ và gần gũi. Từ những bài thuốc nam quen thuộc đến các cơ sở điều trị theo phương pháp truyền thống, nhiều người tìm đến khi mắc bệnh mạn tính hoặc trong giai đoạn phục hồi sau điều trị hiện đại.
Ngày 21/02, tức ngày 5 Tết, tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam các hoạt động trải nghiệm lễ hội đặc trưng như: Viết thư pháp, nặn tò he, in tranh Đông Hồ, tô vẽ tranh 12 con giáp, múa sạp, tung còn, ném pao và nhiều trò chơi dân gian của các dân tộc thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế tới tham quan, trải nghiệm
Chiều ngày 22.2, tức ngày mùng 6 tết, người dân từ các tỉnh thành trở về Hà Nội sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Trái ngược với cảnh ùn tắc mọi năm, các cửa ngõ của thủ đô khá thông thoáng.
Sáng ngày 22/2, UBND xã Hương Sơn, Thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ Khai hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 với chủ đề “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”. Trong không gian phát triển mới, Danh lam thắng cảnh Chùa Hương không chỉ mang giá trị của một vùng miền, mà còn là giá trị lịch sử và giá trị sống trong chuỗi phát triển văn hóa tín ngưỡng Phật giáo của người Việt. Trên chuyến đò về với Chùa Hương, du khách được thưởng ngoạn cảnh trí, quần thể núi non hang động, những mái chùa ẩn hiện giữa rừng sâu và còn là về với một biểu tượng tâm linh, một di sản đã thấm sâu vào tâm thức của biết bao thế hệ.
(PLM) - Vinh dự đóng quân trên quê hương Trời văn Đất Võ Bình Định, Đoàn Không quân Tây Sơn, (Trung đoàn Không quân 925) Sư đoàn 372, Quân chủng Phòng không – Không quân như được tiếp thêm mạch nguồn của vùng đất anh hùng, từ khí phách võ thuật, âm vang trống hội hào sảng tới chiều sâu văn hoá thấm đẫm nghĩa tình. Tất cả những giá trị ấy đã được chắt lọc, hoà quyện trong chương trình “Xuân canh trời – Tết thắm tình quân dân”, tạo nên bức tranh mùa xuân mang đậm bản sắc võ thuật, vừa rắn rỏi, vừa tươi mới, miêu tả nhịp sống bình yên của người dân và tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao của Bộ đội Không quân.
(PLM) - Trần Thương – một nữ doanh nhân trong lĩnh vực y tế đã lựa chọn song hành giữa kinh doanh và thiện nguyện. Từ những trăn trở khi chứng kiến bệnh nhân ung thư còn nhiều thiếu thốn, chị sáng lập Bếp ăn của Shu, trao những suất cơm 0 đồng ấm áp, tiếp thêm nghị lực cho người bệnh. Song song đó, chị còn tích cực kêu gọi cộng đồng chung tay hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt và những hoàn cảnh khó khăn ở nhiều địa phương. Trong từng chuyến đi, từng phần quà được trao, chị Trần Thương luôn tin rằng: khi yêu thương được nhân lên bằng sự chung tay của cộng đồng, những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có thể tạo nên những giá trị rất lớn
