Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thống nhất giữ ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Kỳ thi chuẩn hóa vẫn giữ vai trò không thể thay thế

Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh thời gian qua xuất hiện nhiều ý kiến đề xuất thay đổi hoặc thậm chí bãi bỏ kỳ thi khi tỷ lệ tốt nghiệp hằng năm luôn ở mức rất cao. Tuy nhiên, các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục và đại diện nhiều cơ sở đào tạo đều thống nhất rằng, nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ tốt nghiệp để đánh giá sự cần thiết của kỳ thi thì chưa phản ánh đầy đủ bản chất của vấn đề.

GS Phạm Hồng Quang, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học giáo dục nhiệm kỳ 2024-2029 bày tỏ đồng tình với đề xuất của Bộ GD&ĐT về việc tiếp tục duy trì kỳ thi hiện nay. GS Phạm Hồng Quang nhấn mạnh, học vấn phổ thông phải là nền tảng của hệ thống giáo dục, bảo đảm tính bình đẳng và tạo dựng niềm tin của xã hội đối với kết quả học tập sau 12 năm phổ thông.

Vì vậy, Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn cần được duy trì; đồng thời, cần tiếp tục mở rộng và chuẩn hóa ngân hàng đề thi, đồng thời từng bước xây dựng một hệ thống khảo thí độc lập nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan và độ tin cậy của kỳ thi.

Trước ý kiến cho rằng không cần thiết tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT khi tỷ lệ đỗ tốt nghiệp hiện nay lên tới khoảng 99%, GS.TS Nguyễn Văn Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội khẳng định, cách nhìn như vậy là chưa đầy đủ. Ông cho rằng, bản chất của kỳ thi là kiểm tra mức độ đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng theo Chương trình giáo dục phổ thông. Đây là vấn đề cốt lõi.

Đồng thời, kỳ thi còn cung cấp nguồn dữ liệu chính thống để đánh giá chất lượng dạy học của toàn hệ thống giáo dục. Trên cơ sở đó, có căn cứ điều chỉnh phương pháp dạy học, đổi mới quản lý và thậm chí cải tiến cả chương trình giáo dục.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào tỷ lệ tốt nghiệp cao để kết luận không cần tổ chức kỳ thi. Trong sản xuất, khi một sản phẩm có lỗi thì trước hết phải xác định lỗi nằm ở đâu để khắc phục. Giáo dục cũng vậy. Chúng ta cần giải thích rõ cho xã hội hiểu đúng ý nghĩa của kỳ thi, thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ đỗ.

GS.TS Nguyễn Văn Minh - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trao đổi tại cuộc họp. (Ảnh: MOET)

Từ góc độ địa phương, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho rằng nên tiếp tục duy trì phương thức tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT như hiện nay.

Thứ nhất, việc duy trì sự ổn định có ý nghĩa rất quan trọng đối với hệ thống giáo dục. Nếu liên tục thay đổi sẽ dễ gây xáo trộn tâm lý cho học sinh, phụ huynh và nhà trường.

Thứ hai, về bản chất, phương thức thi hiện nay phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đề thi được xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực, không còn thiên về kiểm tra khả năng ghi nhớ máy móc.

Thứ ba, Kỳ thi bảo đảm tính công bằng trên phạm vi cả nước vì học sinh được đánh giá trên cùng một mặt bằng chung. Hiệu quả của mô hình này cũng đã được kiểm chứng qua nhiều năm tổ chức.

Ông Nguyễn Văn Hiền cho rằng, vấn đề đặt ra hiện nay không phải là thay đổi mô hình Kỳ thi mà là tiếp tục hoàn thiện công tác tổ chức để hạn chế tối đa các tác động chủ quan. Trong đó, có thể tiếp tục thực hiện các giải pháp như điều động, luân chuyển cán bộ coi thi, bố trí lại thí sinh và điểm thi để bảo đảm tính khách quan.

Với góc độ một nhà trường trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục ở bậc THPT, bà Nguyễn Bội Quỳnh - Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) khẳng định Kỳ thi tốt nghiệp THPT là cần thiết và có ý nghĩa rất quan trọng. Đây không chỉ là căn cứ để công nhận kết quả học tập của học sinh mà còn là thước đo chất lượng dạy và học của nhà trường.

Thông qua kết quả Kỳ thi, giáo viên có cơ sở nhìn nhận, điều chỉnh phương pháp giảng dạy, học sinh có thể rút kinh nghiệm từ những khóa trước để tránh những sai sót không đáng có. Vì vậy, Kỳ thi là kênh đánh giá khách quan đối với cả nhà trường, giáo viên và học sinh.

Bà Nguyễn Bội Quỳnh cho rằng, Bộ GD&ĐT đã có nhiều cải tiến phù hợp. Phương án thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã giảm số môn, giảm thời gian thi, giúp học sinh bớt áp lực. Đặc biệt, việc được lựa chọn hai môn thi theo định hướng học tập của bản thân là bước tiến hợp lý, thay cho cách thi mang tính áp đặt như trước đây.

“Thực tế, đội ngũ giáo viên đã nỗ lực rất lớn để đồng hành, hỗ trợ học sinh trong suốt quá trình học tập. Những vụ việc tiêu cực chỉ là những "đốm đen trên tờ giấy trắng”, trong khi phần lớn các kỳ thi đều được tổ chức nghiêm túc, an toàn. Vì vậy, theo tôi cần tiếp tục duy trì mô hình kỳ thi hiện nay và tập trung hoàn thiện khâu tổ chức thay vì thay đổi mô hình”, bà Nguyễn Bội Quỳnh nêu quan điểm.

Bà Nguyễn Bội Quỳnh - Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) trao đổi tại cuộc họp. (Ảnh: MOET)

Có thể nói, sau nhiều lần điều chỉnh, Kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay không còn mang tính chất của kỳ thi “hai trong một” như trước đây. Quyền tự chủ tuyển sinh đã được trao cho các cơ sở giáo dục đại học, trong khi kỳ thi quốc gia tập trung thực hiện đúng chức năng đánh giá chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông. Đó cũng là lý do Bộ GD&ĐT tiếp tục đề xuất duy trì kỳ thi và nhận được sự đồng thuận cao từ giới chuyên môn.

Giữ ổn định phương án thi tốt nghiệp THPT, tăng cường chống gian lận công nghệ cao

Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn, mô hình tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay là kết quả của quá trình hoàn thiện liên tục trong nhiều thập kỷ. Những hạn chế phát sinh thời gian qua chủ yếu đến từ khâu tổ chức hoặc yếu tố con người, chứ không phải từ bản thân mô hình kỳ thi.

Vì vậy, thay vì thay đổi căn bản phương thức tổ chức, điều cần làm là tiếp tục nâng cao năng lực khảo thí, siết chặt các khâu tổ chức và ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại cuộc họp. (Ảnh: MOET)

Những năm gần đây, ngành Giáo dục đã từng bước ứng dụng phân tích dữ liệu để phát hiện những dấu hiệu bất thường trong kết quả thi. Đây được xem là bước tiến quan trọng bởi công nghệ không chỉ hỗ trợ phát hiện sai phạm sau khi xảy ra mà còn giúp cảnh báo sớm các nguy cơ để cơ quan quản lý chủ động kiểm tra, xác minh.

Song song với việc ứng dụng công nghệ, Bộ GD&ĐT cũng xác định xây dựng văn hóa trung thực trong giáo dục mới là giải pháp lâu dài.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, đạo đức và tính trung thực phải được hình thành trong suốt quá trình dạy học, kiểm tra và đánh giá, chứ không chỉ được đặt ra trong vài ngày diễn ra kỳ thi. Khi mỗi bài kiểm tra thường xuyên đều bảo đảm khách quan, nghiêm túc thì kỳ thi quốc gia cũng sẽ giảm đáng kể áp lực giám sát.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, làm giáo dục là công việc rất vinh dự nhưng cũng đầy áp lực. Về Kỳ thi tốt nghiệp THPT, Phó Thủ tướng nhấn mạnh: Thống nhất giữ ổn định, việc tổ chức thi để đánh giá chuẩn hóa đầu ra phổ thông là cần thiết, không được bỏ trống, nguyên tắc không thi sẽ không dạy, không học. Nhưng phải đổi mới năng lực khảo thí và cơ chế giám sát.

Phó Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung rà soát, khắc phục những hạn chế, bất cập, giữ ổn định phương án thi tốt nghiệp THPT và tiếp tục phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ GD&ĐT và UBND các tỉnh/thành phố; tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát để phòng, chống triệt để tình trạng gian lận, đặc biệt là gian lận sử dụng công nghệ cao.

Cùng với đó là hoàn thiện kỹ lưỡng Đề án và phương án, lộ trình phù hợp cho tổ chức thi trên máy tính bảo đảm an ninh, an toàn, tin cậy, có giai đoạn thử nghiệm, thí điểm; tổng kết, đánh giá toàn diện để đề xuất cụ thể về việc triển khai thực hiện các bước tiếp theo.

“Đây là xu hướng tất yếu nhưng cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, an ninh mạng và chi phí. Không tổ chức khi chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro, đặc biệt là nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng giữa các vùng miền”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Quang cảnh cuộc họp (Ảnh: MOET)

Liên quan đến công tác tuyển sinh đại học, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện, bảo đảm quyền tự chủ tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật, đồng thời gắn với trách nhiệm giải trình và chuẩn chất lượng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu phương án “mở đầu vào, siết đầu ra” ở một số ngành; kiểm soát chất lượng nguồn tuyển đầu vào (mức sàn), tránh xét tuyển tràn lan, chạy theo số lượng mà coi nhẹ chất lượng.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT cần nghiên cứu nghiêm túc, tiếp thu có chọn lọc các ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học và cơ sở giáo dục, chuyển hóa thành những chính sách có căn cứ, khả thi, tạo chuyển biến thực chất cho giáo dục trong thời gian tới.