Không để thiết bị công nghệ trở thành ‘lỗ hổng’ phòng thi

AI và thiết bị gian lận siêu nhỏ - mối đe dọa mới với sự công bằng

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 với hơn 1,22 triệu thí sinh đăng ký dự thi đang tạo nên áp lực tổ chức đặc biệt lớn đối với toàn ngành Giáo dục, chính quyền các địa phương và các lực lượng chức năng. Đây không chỉ là kỳ thi quy mô lớn bậc nhất cả nước mà còn diễn ra trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, kéo theo nguy cơ gian lận thi cử bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị công nghệ cao ngày càng tinh vi, khó kiểm soát hơn bao giờ hết.

Theo Thứ trưởng Thường trực, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, một trong những thách thức lớn nhất mùa thi năm nay chính là sự xuất hiện ngày càng phổ biến của AI trong gian lận thi cử.

Nếu thí sinh có thể tiếp cận điện thoại hoặc thiết bị kết nối mạng trong phòng thi, việc chụp đề, gửi ra ngoài và nhận đáp án chỉ diễn ra trong thời gian cực ngắn. Điều này làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận so với các hình thức quay cóp truyền thống.

Song song với AI, các thiết bị công nghệ cao phục vụ gian lận cũng đang ngày càng tinh vi với kích thước siêu nhỏ, dễ ngụy trang như tai nghe siêu nhỏ, camera giấu trong cúc áo, bút viết, kính mắt, đồng hồ thông minh biến tướng hoặc thiết bị truyền nhận tín hiệu không dây.

Bộ Công an đặc biệt lưu ý, một số hình thức gian lận hiện nay có dấu hiệu tổ chức chuyên nghiệp theo đường dây, với sự hỗ trợ từ bên ngoài phòng thi. Đề thi có thể được thu nhận, chuyển ra ngoài, giải bằng AI rồi truyền đáp án trở lại trong thời gian rất ngắn. Đây là nguy cơ rất lớn, không chỉ đe dọa tính công bằng của kỳ thi mà còn đặt ra áp lực nặng nề cho lực lượng giám sát.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh rõ quan điểm chỉ đạo năm nay: Tuyệt đối không để thí sinh sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị công nghệ trong phòng thi để vi phạm quy chế. Nếu giám thị lơi lỏng trách nhiệm, hậu quả không chỉ dừng lại ở sai phạm hành chính mà còn có thể vô tình khiến học sinh đối mặt với các chế tài nghiêm khắc, thậm chí liên quan đến trách nhiệm pháp lý nếu làm lộ hoặc phát tán đề thi.

Bộ GD&ĐT cùng Bộ Công an cũng đang nghiên cứu đồng bộ nhiều giải pháp như rà quét thiết bị công nghệ trước khi vào phòng thi, tăng cường kiểm tra vật dụng cá nhân, tập huấn chuyên sâu cho cán bộ coi thi về nhận diện thiết bị gian lận, tăng kiểm tra độc lập và chuẩn bị các phương án kỹ thuật nhằm ngăn chặn thiết bị thu phát sóng trái phép trong khu vực thi.

Các địa phương siết chặt và đồng hành cùng thí sinh

Tại Hà Nội, địa phương có số lượng thí sinh dự thi lớn nhất cả nước, công tác chuẩn bị đã được triển khai từ rất sớm. Thành phố tập trung rà soát cơ sở vật chất tại tất cả các điểm thi, đặc biệt là hệ thống điện, phòng cháy, chữa cháy, camera giám sát và các điều kiện an toàn kỹ thuật. Đáng chú ý, công tác tập huấn cán bộ coi thi năm nay được tổ chức theo hướng thực chất hơn, tăng cường xử lý các tình huống cụ thể liên quan đến gian lận công nghệ.

Tại TP HCM, công tác tổ chức được triển khai linh hoạt theo đặc thù đô thị lớn, tiếp tục duy trì các chương trình hỗ trợ toàn diện cho thí sinh, từ tư vấn tâm lý, hướng dẫn đăng ký dự thi đến hỗ trợ đi lại cho học sinh khó khăn.

Riêng Hà Tĩnh, nơi Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng trực tiếp kiểm tra công tác chuẩn bị thi, toàn tỉnh đã cơ bản hoàn tất các điều kiện tổ chức với hơn 18.600 thí sinh, 35 điểm thi chính thức, gần 800 phòng thi và hơn 3.200 cán bộ tham gia phục vụ. Địa phương đặc biệt chú trọng công tác bảo đảm an ninh, tập huấn lực lượng về bảo vệ bí mật nhà nước, nhận diện thiết bị gian lận công nghệ cao, đồng thời xây dựng đầy đủ phương án về điện lực, y tế, giao thông và hỗ trợ thí sinh khó khăn.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm kỷ luật phòng thi, Bộ GD&ĐT cũng nhấn mạnh yếu tố tâm lý cho học sinh. Trong chuyến kiểm tra tại Hà Tĩnh, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đã trực tiếp gặp gỡ, động viên học sinh, khẳng định điều quan trọng nhất là giữ sức khỏe, học tập khoa học, tự tin vào năng lực bản thân. Thông điệp của Bộ không chỉ là chống gian lận mà còn là xây dựng một kỳ thi công bằng, minh bạch nhưng nhân văn, nơi mọi học sinh được bảo vệ quyền lợi chính đáng bằng chính năng lực thật.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang bước vào một giai đoạn mới, nơi công nghệ vừa là công cụ hỗ trợ quản lý, vừa có thể trở thành mối đe dọa đối với tính trung thực nếu bị lạm dụng. Hơn một triệu thí sinh bước vào kỳ thi không chỉ để xét tốt nghiệp hay tuyển sinh, mà còn để khẳng định thực lực của mình trong một môi trường minh bạch. Vì thế, không để công nghệ trở thành công cụ phá vỡ công bằng chính là nhiệm vụ trọng tâm của toàn hệ thống giáo dục trong mùa thi năm nay.