Thủ tướng chỉ đạo "gỡ điểm nghẽn", đẩy mạnh chế biến sâu cà phê và xuất khẩu cá ngừ

Văn phòng Chính phủ mới ban hành văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính liên quan đến hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực là cà phê và cá ngừ, sau khi có phản ánh từ báo chí và dư luận.

Trước đó, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đã gửi báo cáo tổng hợp về thông tin báo chí và dư luận xã hội xoay quanh công tác điều hành, trong đó đáng chú ý là nội dung về thúc đẩy chế biến sâu cà phê Việt Nam và tình trạng xuất khẩu cá ngừ sang Đức gặp khó do thiếu nguyên liệu đầu vào.

Theo phản ánh, nửa đầu năm 2025, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt kim ngạch cao kỷ lục, với sự tăng trưởng mạnh từ dòng cà phê Arabica và các sản phẩm cà phê chế biến, cho thấy xu hướng đầu tư vào công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng. Dự kiến cả năm, kim ngạch xuất khẩu cà phê có thể đạt mốc 7 tỷ USD, góp phần khẳng định vị thế của ngành cà phê Việt trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, ngành cà phê cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như thuế nhập khẩu 20% từ Mỹ và các quy định nghiêm ngặt mới từ Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt là Quy định chống phá rừng (EUDR). Điều này đòi hỏi ngành cần chuyển mình mạnh mẽ hơn, tập trung phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao, tăng cường chế biến sâu, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc và đảm bảo các chứng nhận bền vững.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp nên tập trung vào các dòng sản phẩm đặc thù như cà phê đặc sản, cà phê có chứng nhận và thân thiện với môi trường để khai thác hiệu quả thị trường châu Âu. Đồng thời, cần xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu quốc gia dài hạn, đẩy mạnh bảo hộ chỉ dẫn địa lý như "Cà phê Buôn Ma Thuột", và làm mới các chương trình xúc tiến thương mại theo hướng kể câu chuyện về văn hóa cà phê phin, vùng trồng và sản xuất bền vững. Đây là những yếu tố nền tảng giúp cà phê Việt chinh phục thị trường quốc tế một cách có trách nhiệm và lâu dài.

Trong khi đó, tình hình xuất khẩu cá ngừ sang thị trường Đức lại có chiều hướng sụt giảm. Thống kê 5 tháng đầu năm cho thấy kim ngạch chỉ đạt gần 11 triệu USD, giảm 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Mặt hàng chủ lực là cá ngừ chế biến đóng hộp và thịt cá đông lạnh, tuy nhiên lại chịu ảnh hưởng lớn do nguồn nguyên liệu trong nước không ổn định. Riêng nhóm sản phẩm cá ngừ chế biến mã HS16 giảm tới 48%.

Mặc dù một số doanh nghiệp có thể chuyển sang sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ EU, nhưng điều này khiến chi phí đầu vào tăng cao, làm giảm khả năng cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng Đức đang có xu hướng cắt giảm chi tiêu do tình hình kinh tế còn nhiều bất ổn.

Để giảm thiểu rủi ro do phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ khi thuế đối ứng đang tăng cao, nhiều doanh nghiệp đang mở rộng thị trường sang EU và các quốc gia châu Á. Tuy nhiên, để hiện thực hóa định hướng này, cần có sự hỗ trợ từ phía Nhà nước, đặc biệt trong việc tháo gỡ điểm nghẽn liên quan đến cấp chứng từ khai thác, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn nguyên liệu cá ngừ trong nước hiệu quả hơn.

Trước những vấn đề nêu trên, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ các phản ánh từ báo chí và dư luận do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổng hợp. Đồng thời, triển khai các nhiệm vụ theo chỉ đạo tại Công điện số 59/CĐ-TTg ngày 8/5/2025, chủ động đề xuất các giải pháp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

Trong đó, tập trung khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, phát triển chuỗi liên kết theo mô hình bền vững, tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng nhằm giữ vững uy tín, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.