Người phụ nữ phải thở máy do mảnh tre 3 cm nằm trong chân

ThS.BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân là bà B.T.T., ở Phú Thọ, vốn không ghi nhận bệnh lý nền đặc biệt.

Khoảng 2 tháng trước, trong lúc đi làm đồng, bà T. bị một thanh tre đâm vào cẳng chân trái. Sau tai nạn, bà không đến cơ sở y tế kiểm tra kỹ vết thương và cũng không tiêm phòng uốn ván.

Sau đó, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng điển hình của uốn ván như cứng hàm, co cứng cơ toàn thân và được điều trị tại một cơ sở y tế khác. Trong đợt bệnh này, người bệnh phải mở khí quản, thở máy kéo dài.

Sau một thời gian điều trị, các cơn co cứng giảm dần, bệnh nhân được rút canuyn mở khí quản và xuất viện.

Tuy nhiên, gần 20 ngày sau khi về nhà, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện cứng hàm trở lại. Tình trạng co cứng sau đó lan xuống vùng ngực, bụng rồi toàn thân, diễn biến tương tự đợt bệnh trước.

Người bệnh được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nhiều cơn gồng cứng toàn thân.

Theo bác sĩ, tình trạng co cứng các cơ vùng ngực khiến bệnh nhân không thể tự thở, chuyên môn gọi là tình trạng “chẹn ngực”. Các bác sĩ phải đặt nội khí quản cấp cứu, cho bệnh nhân thở máy và sử dụng thuốc an thần liều cao để kiểm soát các cơn co cứng.

“Bệnh nhân vào viện trong tình trạng cứng hàm và gồng cứng toàn thân nhiều. Khi các cơ vùng ngực co cứng, người bệnh không thể tự thở nên phải đặt nội khí quản và thở máy khẩn cấp”, ThS.BS Lê Sơn Việt cho biết.

Điểm khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý là sau đợt điều trị trước, bệnh nhân không xuất hiện thêm vết thương mới.

Trong khi đó, vị trí từng bị thanh tre đâm ở cẳng chân đã đóng vảy, bên ngoài không sưng đỏ và không có dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng.

Các bác sĩ quyết định kiểm tra kỹ lại vết thương cũ. Kết quả siêu âm phát hiện một dị vật còn nằm sâu trong mô cẳng chân.

Vết thương sau đó được rạch mở và ê-kíp lấy ra một mảnh tre dài khoảng 3 cm.

Theo ThS.BS Lê Sơn Việt, đây là chi tiết rất đáng lưu ý. Một vết thương đã khô, đóng vảy, không còn sưng đỏ không có nghĩa là bên trong chắc chắn không còn dị vật.

Đặc biệt, những vật liệu như tre, gỗ, gai có thể gãy khi đâm vào cơ thể, khiến một phần dị vật nằm lại sâu trong mô và khó phát hiện nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Dị vật trong vết thương có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván phát triển

Uốn ván là bệnh do độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Độc tố tác động lên hệ thần kinh, gây tăng trương lực cơ và các cơn co cứng đặc trưng.

Người bệnh có thể khởi đầu bằng cảm giác mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm, sau đó tình trạng co cứng lan xuống cổ, ngực, bụng và toàn thân.

Trong những trường hợp nặng, co cứng cơ hô hấp hoặc các cơn gồng dữ dội có thể khiến bệnh nhân không thể tự thở, đe dọa trực tiếp tính mạng.

Bào tử Clostridium tetani có thể xâm nhập cơ thể qua vết thương. Trong điều kiện thuận lợi, đặc biệt tại vùng có mô dập nát, hoại tử hoặc còn dị vật, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố.

Do đó, bên cạnh điều trị đặc hiệu, kiểm soát co cứng và hỗ trợ hô hấp, việc làm sạch vết thương, phát hiện và loại bỏ dị vật nếu có là một phần quan trọng trong điều trị.

Kết quả siêu âm phát hiện một dị vật còn nằm sâu trong mô cẳng chân.(Ảnh: Bệnh viện Nhiệt đới TW)

Sau khi mảnh tre được lấy bỏ và bệnh nhân tiếp tục được điều trị theo phác đồ uốn ván, trong hai ngày tiếp theo, tình trạng gồng cứng giảm rõ rệt. Nhu cầu sử dụng thuốc an thần để kiểm soát co cứng cũng giảm.

Tuy nhiên, các bác sĩ lưu ý chưa thể dựa vào diễn biến trong vài ngày đầu để khẳng định bệnh nhân đã hết hoàn toàn các cơn co cứng.

Độc tố uốn ván khi đã gắn vào hệ thần kinh cần thời gian để cơ thể hồi phục. Vì vậy, việc lấy bỏ dị vật không đồng nghĩa các triệu chứng sẽ chấm dứt ngay lập tức.

Người bệnh vẫn cần tiếp tục được điều trị, kiểm soát co cứng và hỗ trợ hô hấp cho đến khi các triệu chứng dần cải thiện. Quá trình hồi phục có thể kéo dài nhiều tuần.

Các bác sĩ tiếp tục theo dõi sát tình trạng co cứng cơ và những rối loạn nặng khác. Nếu diễn biến nặng lên, việc mở khí quản trở lại có thể được cân nhắc.

Vết thương do tre, gỗ, gai đâm sâu không nên chỉ sát khuẩn rồi theo dõi tại nhà

Từ trường hợp này, ThS.BS Lê Sơn Việt khuyến cáo, sau các tai nạn có vật nhọn đâm sâu như tre, gỗ, gai hoặc những vết thương do ngã, xây xát có đất, cát, sỏi lọt vào, người dân không nên chỉ sát khuẩn bên ngoài rồi tự theo dõi tại nhà.

Vết thương cần được làm sạch và đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế, đặc biệt phải lưu ý khả năng còn dị vật nằm sâu bên trong.

Bác sĩ cũng sẽ căn cứ vào đặc điểm vết thương và tiền sử tiêm chủng để quyết định biện pháp dự phòng uốn ván phù hợp.

Một điểm quan trọng khác là đã từng mắc uốn ván không đồng nghĩa cơ thể đã có miễn dịch bảo vệ đầy đủ. Vì vậy, người từng mắc bệnh vẫn cần được đánh giá chỉ định tiêm phòng uốn ván theo hướng dẫn chuyên môn.

Có vết thương kèm cứng hàm, cần đi viện ngay

Theo ThS.BS Lê Sơn Việt, người dân không nên chờ đến khi xuất hiện các cơn gồng cứng toàn thân mới đến bệnh viện.

Ở giai đoạn đầu, uốn ván có thể chỉ biểu hiện bằng mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm. Nếu trước đó có vết thương, đặc biệt là vết đâm sâu hoặc vết thương nhiễm bẩn, đây là những dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác.

“Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, tình trạng có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh. Vì vậy, khi có tiền sử vết thương và xuất hiện cứng hàm, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay”, ThS.BS Lê Sơn Việt nhấn mạnh.